ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα: ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

        Άγρας Τέλλος: Ανθυπολοχαγός Τέλλος αγαπηνός, Αθηναίος. Από τον Οκτώβριο του 1906 δρα στον Βάλτο. Τον Ιούλιο του 1907, πέφτει σε παγίδα Βουλγάρων κομιτατζήδων, που αφού τον εξευτελίζουν, τον απαγχονίζουν μαζί με τον Αντώνη Μίγκα.

       Αιμιλιανός (Λαζαρίδης): Επίσκοπος, από τα Πέρματα Μ. Ασίας (1877-1911). Τον Μάρτιο του 1910 εκλέγεται Μητροπολίτης Γρεβενών. Δολοφονείται από τους Νεότουρκους, μαζί με τον διάκονο του Δημήτριο Αναγνώστου, στις 1 Οκτωβρίου 1911.

Αμβράσογλου Ιωάννης: Υπολοχαγός Αμβρακιώτης Ιωάννης. Αρχηγός ενόπλου σώματος, συλλαμβάνεται από τους Τούρκους σε συμπλοκή και ρίχνεται στις φυλακές Επταπυργίου, όπου μένει τρισήμισι χρόνια. Δραπέτευσε τον Δεκέμβριο του 1906.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (40. ΠΩΣ ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΕ Η ΦΛΩΡΙΝΑ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα: 40. ΠΩΣ ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΕ Η ΦΛΩΡΙΝΑ

    Η Φλώρινα ήταν άνω κάτω. Ο τουρκικός στρατός υποχωρούσε απʼ το Μοναστήρι ύστερα από τριήμερη μάχη με τους Σέρβους και έφευγε για την Κορυτσά και τα Γιάννινα. Άλλος στρατός έφευγε μπροστά στους Έλληνες απʼ το Σόροβιτς και το Γκορνίτσοβο. Φάλαγγες πεζικού, κανόνια, άλογα, μεταγωγικά, αστυνομικοί, χωροφύλακες, πυροβολητές χωρίς κανόνια, φαντάροι χωρίς τουφέκια, άνθρωποι και ζώα όλοι ανακατωμένοι, κατατσακισμένοι, αποκαρδιωμένοι, με τη σφραγίδα της ήττας στα σκυμμένα κεφάλια τους, περνούσαν σε διαδοχικά και ατέλειωτα μπουλούκια χωρίς καμιά τάξη και σειρά. Τα αξιοθρήνητα λείψανα του υπερήφανου Αυτοκρατορικού στρατού ένα πια σκοπό είχαν: Τη φυγή. Εστάθμευαν στη Φλώρινα νʼ ανασάνουν και να βρουν πριν πάρουν τον απότομο ανήφορο για το Πισοδέρι και έχαναν και τη λίγη συνοχή που είχαν. Όσοι χριστιανοί στρατιώτες είχαν απομείνει ακόμα στους λόχους κοίταζαν να τρυπώσουν σε κανένα χριστιανικό σπίτι. Μαζί τους προσπαθούσαν να κρυφθούν για να αιχμαλωτισθούν και οι Τούρκοι έφεδροι απʼ τα Βοδενά, τη Βέροια και τʼ άλλα μέρη που είχε καταλάβει ο ελληνικός στρατός. Τι θα πήγαιναν να κάνουν στα άξενα και χιονισμένα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας; Είχαν τα σπίτια τους, τις οικογένειές τους, που ο Αλλάχ μόνον ήξερε σε τι κατάσταση βρίσκονταν τώρα που ο τόπος έπεσε στα γκιαούρικα χέρια.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (39. ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα: 39. ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ

Το πρώτο δεκαήμερο του Απρίλη κατορθώσαμε να ξεκινήσουμε. Είχε πια αρχίσει να στερεώνει τη βασιλεία του ο λυτρωτής ήλιος, που κάθε μέρα τον καλούσε ο Μανώλης με το λαϊκό τραγούδι της Κρήτης, όπου ένας αετός βρεγμένος και χιονισμένος – το σκλαβωμένο γένος – παρακαλεί από μια ψηλή βουνοκορφή το άστρο της ημέρας νʼ ανατείλει «για να λυώσουν τα χιόνια απʼ τα φτερά και τα κρύσταλλα απʼ τα κράνυχά του». Μαζί μας είχε συνενωθεί και ο Καραβίτης με τα λείψανα του σώματος του και λίγοι αδέσποτοι αντάρτες, που ανέβαζαν την όλη δύναμη σε 30 άνδρες. Απʼ τους δικούς μας έμεινε εκεί για να συνεχίσει τη δράση του σε νέο πεδίο με τον Ρακοβίτη ο Ηλίας ο μαθητής. Ύστερα από ένα μήνα σκοτώθηκε σε μια επίθεση εναντίον κάποιου Βουλγαροχωριού.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (38. ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΜΕΝΟΙ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα: 38. ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΜΕΝΟΙ

Δέκα μέρες ύστερα απʼ τη Βουλγαρική ενέδρα ξαναβρεθήκαμε την 5 Νοεμβρίου στη Μπέσιστα πολλά κατά φρένα και θυμόν μερμηρίζοντες κατά της άπιστης Πόλτσιστας. Το αμαρτωλό χωριό είχε γίνει για το σώμα μας ό,τι ήταν η Καρχηδών για τους Ρωμαίους Delenda Πόλτσιστα, θα έλεγαν όλοι οι σύντροφοι, εάν είχαν κάποια ιδέα από Λατινικά...

Εμείναμε στη Μπέσιστα όλη την ημέρα, με την απόφαση να ξεκαθαρίσουμε την ίδια νύκτα όλους τους λογαριασμούς μας με την Πόλτσιστα. Αλλά παρʼ όλη την ανυπομονησία μας να πιούμε το μαύρο αίμα των προδοτών, μας κράτησε και τη νύκτα εκείνη στη Μπέσιστα το μαύρο κρασί της που ήταν περίφημο στο Μορίχοβο.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (37. Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα: 37. Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Ύστερα απʼ τα μεσάνυχτα μια ώρα,, που όρισαν οι αστρονομικές γνώσεις των συνοδοιπόρων κι οι φωνές των γαϊδάρων τους, ξανακινήσαμε. Το πρωί ήμαστε στη Γραδένιτσα˙λίγο ενωρίτερα είχαν φθάσει εκεί και τα σώματα των οπλαρχηγών Βολάνη και Καραβίτη από την Μπέσιτσα όπου είχαν πάει να ξετάσουν τις λεπτομέρειες της τριπλής σφαγής και να δώσουν κουράγιο στους δικούς τους. Πήγα αμέσως να τους συναντήσω. Μπροστά από ένα τρισάθλιο καλιβόσπιτο έστεκε ένας ψηλός και ρωμαλέος άνδρας τυλιγμένος με μια τεράστια κάπα. Απʼ όλο του το σώμα φαινότανε μονάχα το μαύρο μαντήλι της κεφαλής, τα μεγάλα του μουστάκια και τʼ άσπρα του υποδήματα. Ήταν αρκετά για να καταλάβω πως είχα μπροστά μου έναν Κρητικό. Κύτταζε τον ορίζοντα ή ίσως κανένα μακρινό δρόμο.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (35. Ο ΓΚΥΦΤΟ ΡΑΜΗ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 36. ΚΑΛΑ ΚΕΡΑΣΙΑ, ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΠΑΡΕΤΕ

Ο οπλαρχηγός «Κόρακας» (Βασίλης Σταυρόπουλος) αποφάσισε νʼ αφήσει τον Βάλτο των Γιαννιτσών και να πεταχτεί ψηλά στο Βέρμιο, γιατί τα όργανα της Ρουμανικής προπαγάνδας το είχαν παρακάμει στην περιφέρεια της Βέροιας.

Σκότωσαν τον καλόγηρο και τον τσομπάνο της Μονής «Καληπέτρας» και τραυμάτισαν τον Μπακόπουλο απʼ το Ριάχοβο. Κέντρο και ορμητήριο τους είχαν την Ντόλιανη. Συνεργάζονταν στενά με τους κομιτατζήδες, είχαν δική τους συμμορία με αρχηγό παλιό κλέφτη τον Νταρλαγάνη. Και όμως τους είχαν οι Τούρκοι «μη στάξει και μη βρέξει» σύμφωνα με την αρχή του «διαίρει και βασίλευε». Τους είχαν χαϊδεμένα παιδιά και οι Αυστριακοί και κάπως και οι Ρωμιοί, που είχαν αναλάβει για λογαριασμό και των άλλων τεσσάρων «Μεγάλων Δυνάμεων» να ερμηνεύσουν την Μακεδονία με τις περίφημες «Ευρωπαϊκές Μεταρρυθμίσεις» που έκαμναν ό,τι μπορούσαν για να την αναστατώσουν και περιπλέξουν περισσότερο... Είχε καταντήσει η ρουμανική προπαγάνδα σε μερικά μέρη οχληρότατο αγκάθι στα πλευρά μας. Μας πρόσφερε πολύτιμη υπηρεσία η κομμουνιστική κυβέρνηση της Ρουμανίας, που την αγνόησε και την αποκήρυξε.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (35. Ο ΓΚΥΦΤΟ ΡΑΜΗ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 35. Ο ΓΚΥΦΤΟ ΡΑΜΗ

Μέσα στην πλατεία σκοτώθηκε ένας ανθρωπάκος που είχε κάμει το έγκλημα νʼ αρραβωνιάσει την κόρη του μʼ ένα Βούλγαρο. Πήρε φωτιά ο αχυρώνας του, του κόπηκαν με «κόσα» εφτά στρέμματα καπνό και ωστόσο δεν εννοούσε να χαλάσει τον αρραβώνα. Καθυστερούσε έπειτα με πείσμα και την εισφορά του από ένα μετζήτι το μήνα.

Πήγε πρωί την άλλη μέρα για τις ανακρίσεις ο Γιούζμπασης (Διοικητής της Χωροφυλακής) Νέας Ζίχνης, Ραμή εφέντης. Κανένας δεν ανησύχησε. Ήταν κοινό μὖστικό ότι ο μοίραρχος τζέπωνε κάθε μήνα τακτικά απʼ την Οργάνωση τρεις χρυσές λιρίτσες...

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (34. ''ΚΟΥΡΔΟΙ'' ΚΑΙ ''ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΟΙ'')

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 34. «ΚΟΥΡΔΟΙ» ΚΑΙ «ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΟΙ»

Πρώτη μέρα του Ιούλη 1908.

Ο ήλιος έκαιε μʼ όλη τη λαύρα του και το χωριό είχε ριχθεί στην δουλειά μʼ όλη τη φούρια του. Άλλοι αλώνιζαν με δυο, τρία, τέσσαρα άλογα και οι φτωχότεροι μʼ ένα άλογο και ένα γαϊδούρι ή με δυο βόδια και άλλοι λύχνιζαν το σιτάρι. Το πετούσαν ψηλά μʼ ένα φτυάρι και δέχονταν στο πρόσωπο τη σκόνη και τα σκύβαλά του.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (33. Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 33. Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ

Ένα βροχερό και κρύο απομεσήμερο του Μάρτη 1908 στην Άγρα (τότε Βλάντοβο) της Έδεσσας ο θεόδωρος Κάρτας πήγαινε μʼ ένα κοφίνι στον ώμο να πάρει από κάποιο φίλο χορτάρι για τα λίγα πρόβατα του. Εκείνη τη στιγμή γύριζε σπίτι της με δυο σταμνιά στα χέρια απʼ τη βρύση η χήρα του Δημήτρη Χότζα.

- Καλησπέρα, της είπε ελληνικά

- Καλησπέρα, απάντησε εκείνη.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (32. Ο ΚΙΤΣΟΣ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 32. Ο ΚΙΤΣΟΣ

    Μια σκοτεινή βραδιά στις 15 Γενάρη 1908 μπήκε το σώμα του Κόρακα στο Ράχοβο, ένα χωριουδάκι στα ριζά του Βερμίου κοντά στη Βέροια, να ζεσταθούν μια δυο νύχτες, να ξαποστάσουν, να χορτάσουν. Είχαν πέσει πολλά χιόνια.

  Τους υποδέχθηκαν πρώτα τα σκυλιά. Άνοιξαν έπειτα δειλά μερικές πόρτες. Μπήκαν μέσα σε καταλύματα στο κάτω μέρος του χωρίου. Οι άντρες έφαγαν γλήγορα ό,τι πρόχειρο τους ετοίμασαν, τυλίχθηκαν στις κάπες και πλάγιασαν. Είχαν τρεις νύχτες να κοιμηθούν κάτω από στέγη...

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (31. ΝΥΜΦΗ ΑΝΥΜΦΕΥΤΗ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 31. ΝΥΜΦΗ ΑΝΥΜΦΕΥΤΗ

    Το Σαββατόβραδο από νωρίς τα λαλούμενα ξανάρθαν στο σπίτι της νύφης. Τρεις ολάκερες νύχτες στην σειρά είχαν ξεφαντώσει με φαγοπότι, χορούς και τραγούδια. Το ίδιο είχε γίνει και στο σπίτι του γαμπρού. Όλη η Νέβεσκα είχε πάρει μέρος στο γάμο αυτόν, μοιρασμένη η μισή με τη νύφη κι η άλλη με τον γαμπρό.

    Η νύφη, η Φανή, ήταν μια ορφανή νοικοκυροπούλα, που την πάντρευε τώρα ο θείος της κυρ Μιχάλης, έμπορος στην Καβάλα. Αφʼ ότου έφθασε σε ηλικία, που άρχισε να γίνεται λόγος για την παντρειά της, πολύ λίγες φορές είχε προσπεράσει το κατώφλι της πόρτας της κι ούτε ο ήλιος την έβλεπε. Η μάνα της, η κυρά Βέτα, ύστερα απʼ τον πρόωρο θάνατο του μακαρίτη, είχε καταφέρει να τα βολέψει με τρόπο, που θα έκανε να μείνει με το στόμα ανοικτό ο μεγαλύτερος οικονομολόγος. Πολύ νέα ακόμη κι όμορφη γυναίκα, είχε ταφεί ζωντανή μέσα στο σπίτι με την κόρη της, χωρίς νʼ ακουστεί καν καθόλου. Ως γνωστό, στα μικρά μέρη η κουσκουσουριά είναι αντίστροφα ανάλογη με τον αριθμό των κατοίκων.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (30. ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 30. ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Την παραμονή των Χριστουγέννων είχαμε αποσυρθεί απʼ τα χωριά. Οι Τούρκοι στις μεγάλες μας γιορτές συνήθιζαν μερικούς αγενέστατους αιφνιδιασμούς. Διανυκτερεύσαμε σε μια ποιμενική καλύβα στα κράσπεδα της ζώνης των δασών με την καλή συντροφιά των προβάτων και των μανδρόσκυλων. Δέκα αντάρτες, κατά φρικτή παραβίαση του νόμου του αδιαχωρήτου, είχαμε στριμωχθεί σε μια ποντικότρυπα όπου συνήθως μονάχα ο τσομπάνος και τα σκυλιά του χωρούσαν. Άλλοι δέκα κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν θέσεις ανάμεσα στα πρόβατα ύστερα από ομηρικές μάχες μαζί των. Σε μιαν άλλη καλύβα, κάπως ευρυχωρότερη, είχαν κατασκηνώσει οι αρχηγοί και 40 άνδρες αγκαλιασμένοι και αυτοί τρυφερά με τα πρόβατα. Οι ήρωες της σφαγής είχαμε δώσει το χέρι και την αγκάλη στην ανεπίληπτη αθωότητα, προσωποποιημένη απʼ τα άκακα εκείνα ζώα, που στη φάτνη των γεννήθηκε ο Χριστός. Ήμαστε νηστικοί αποβραδίς. Αντί τροφή πήραμε απʼ την Γραδέσνιτσα την επαγγελία πως την επομένη θʼ αποζημιωνόμαστε πλουσιοπάροχα με ψωμιά και τρόφιμα, με την αίρεση αν τα αποσπάσματα είχαν την ευγενή καλοσύνη να το επιτρέψουν. Κάθε επικοινωνία με τα χωριά είχα διακοπεί. Ο βοσκός πήγε κι αυτός σπίτι του αφήνοντας αντικαταστάτη στο μανδρί ένα τσομπανόσκυλο δέκα μόλις χρονών και τρία σκυλιά μεγαλύτερα απʼ εκείνο. Το κρύο ήταν διαβολεμένο. Χιόνι ένα πήχυ εσκέπαζε τη γη και κρυστάλλινο στρώμα, όπου η σμίλη του βοριά είχε γλύψει τα ποικιλότερα σχήματα, έκρυβε ολοκληρωτικά την επιφάνεια γειτονικού χειμάρρου.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (29. Ο ΜΠΑΚΛΑΒΑΣ)

ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 29. Ο ΜΠΑΚΛΑΒΑΣ

Παραμονή Χριστουγέννων, το 1907, στη Στρώμνιτσα. Όλος ο κόσμος στο πόδι. Οι άντρες ψώνιζαν το απαραίτητο χοιρινό και τʼ άλλα κρέατα, κρομμύδια, πατάτες, φρέσκα λάχανα, κάστανα, καρύδια κλπ. Πράσα είχαν στο σπίτι μισοθαμμένα στη γη, καθώς και ξινό λάχανο στο καδί. Οι νοικοκυρές ανασκουμπωμένες μαγείρευαν σε πολλούς τεντζερέδες τα χριστουγεννιάτικα φαγιά, κρέας με πατάτες, κρέας με κρομμύδια, κρέας με ξινό λάχανο και κρέας χοιρινό με φασόλια κλπ. Είχαν νηστέψει σαν καλοί χριστιανοί και τις τέσσαρες βδομάδες. Έτρωγαν φασόλια (Παρασκευή και Τετάρτη χωρίς λάδι), ελιές, φακές, πιπεριές, τουρσί και όλες τις νηστίσιμες λιχουδιές. Καιρός ήταν νʼ αποζημιωθούν. Η γέννηση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού έπρεπε να εορτασθεί με πλούσιο φαγοπότι και όσο πλουσιότερο τόσο χριστιανικότερο ήταν.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (28. ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΣΩΤΗΡΙΑΣ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα: 28. ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

Η Νικολίτσα έπλυνε ρούχα κάτω στο ρεματάκι της Γρούνιστας Ήταν Νοέμβρης του 1907. Μια κάποια στιγμή τα μαζεύει ξάφνου όλα, πλυμένα και άπλυτα, τα ρίχνει ανακατωμένα σʼ ένα κανίστρι που το στερέωσε στο κεφάλι, αρπάζει άλλα στα χέρια και τρέχει στο σπίτι της. Ο απότομος ανήφορος και ο στενός της ποδόγυρος δεν την άφηναν να έχει την γληγοράδα που ήθελε. Ούτε γύρισε πίσω να κοιτάξει το καζανάκι με το βραστό νερό. Είδε να προβαίνουν πολλές σιλουέτες στα γύρω υψώματα, όπου ένα τιτανικό χέρι είχε αραδιάσει τον ένα πάνω ή πλάϊ στον άλλον πελώριους γκρίζους βράχους. Ήταν Τούρκοι στρατιώτες! Πέρασαν απαρατήρητοι από ρεματιές και έζωσαν απρόσκλητοι το χωριό.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (26. ΑΠΑΓΩΓΗ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Εκλεκτά Διηγήματα

26. ΑΠΑΓΩΓΗ

Ο μικρός Κώστας χάζευε στο «παζάρι» της Καστοριάς, κάτω στον λαιμό, όπου αρχίζει η στενόμακρη γλώσσα που προχωρεί βαθιά στην λίμνη και φέρνει στην καμπούρα της την γραφική και πανώρια πόλη.

Ο πατέρας του, οπλαρχηγός, είχε σκοτωθεί πριν λίγους μήνες σε μια ενέδρα κομιτατζήδων. Εκεί που βάδιζε μια νύχτα προς τα μέρη της Πρέσπας δέχθηκε ομαδικά πυρά, που τον άφησαν στον τόπο. Χάθηκε μαζί του και το ασπροστόλιστο τουφέκι του που τόσο καμάρωνε ο Κώστας. Η μητέρα του τότε άρπαξε τα πέντε μικρά παιδιά της κι έφυγαν στην Καστοριά με την ψυχή στο στόμα και μʼ ό,τι φορούσαν πάνω τους. Η μητρόπολη φρόντισε και τους έβαλαν σʼ ένα ετοιμόρροπο σαράβαλο, όπου χόρευαν οι ποντικοί και πάχαιναν οι κοριοί. Η φτωχή μάνα αναγκάσθηκε να ξενοδουλεύει για να θρέψει τα μικρά παιδιά της.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (25. ΟΙ ''ΧΟΝΤΡΟΚΕΦΑΛΟΙ'')

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα

25. ΟΙ «ΧΟΝΤΡΟΚΕΦΑΛΟΙ»

Δυο γυναίκες μπήκαν στο σπίτι του Παπαγιάννη, του Έλληνα παπά της Νερέτης (Πολυποτάμου), αφού έριξαν μια ερευνητική ματιά γύρω τους.

Στο χωριό υπήρχε και Βουλγάρικη μερίδα, που είχε δικό της παπά.

Οι δύο γυναίκες είχαν τυλιγμένα χαμηλά τα μανδήλια ολόγυρα απʼ τα πρόσωπά τους για να μην τις ξεχωρίσει κανείς εύκολα. Ήσαν όμως χαρούμενες.

- Έχομε ένα γράμμα για σένα παπούλη, είπε η Μήτσαινα που ήταν μεγαλύτερη και είχε τον άνδρα της στην Αμερική. Ευθύς έπειτα επρόσθεσε μʼ ένα χαρακτηριστικό χαμόγελο:

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (24. Ο ΔΟΥΚΑΣ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα

24. Ο ΔΟΥΚΑΣ

Ο οπλαρχηγός Δούκας, που τον κυνηγούσαν με τη μεγαλύτερη λύσσα, Τούρκοι και Βούλγαροι, καθώς και οι Γάλλοι «οργανωτές» της χωροφυλακής στις Σέρρες και οι Άγγλοι στη Δράμα, είχε πάει μόνος σʼ ένα μικρό χωριό του κάμπου των Σερρών, να λύσει κάποια διαφορά, τον Αύγουστο του 1907. Τους λίγους του άνδρες, τους είχε αφήσει στο βουνό.

Η διαφορά γλήγορα τακτοποιήθηκε και για την επισφράγιση του συμβιβασμού, κάθησαν το βράδυ σε πλούσιο τραπέζι, αντιπρόσωποι απʼ τις δύο μερίδες.

Δεν έβλεπαν όμως τʼ αγκάθια και τα ζιζάνια απʼ το χωριό. Υπήρχαν ίσως κρυπτοβούλγαροι ή άλλοι, που είχαν θανάσιμη έχθρα στα μέλη της Επιτροπής.

Την στιγμή που το γλέντι άναβε, τινάζεται ο Δούκας.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (20. ΚΡΥΨΑΝΕΣ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα

20. ΚΡΥΨΑΝΕΣ

Χοντρά ξύλα έκαιαν στο τζάκι και μια λαμπίτσα στον τοίχο, που είχε μαυρισμένο στην άκρη το γυαλί της. Τρία τουφέκια ήταν κρεμασμένα στους τοίχους και πάνω στην οροφή τούφες από ξηρά κρομμύδια, σκόρδα και πολλές κατακόκκινες πιπεριές, που σε έκαιαν μονάχα με τη θέα τους. Κάτω το πάτωμα ήταν από σκληρό και πατημένο χώμα. Είχε όμως και τρεις ψάθες, τις δυο δεξιά και αριστερά από το τζάκι και την τρίτη παραπέρα, κάτω ακριβώς από τη λαμπίτσα. Κάθε ψάθα ήταν εφοδιασμένη και μʼ ένα μαξιλάρι μάλλινο, γεμάτο άχυρα, σκληρό σαν πέτρα. Σε μια γωνιά υπήρχαν πεταμένες τρεις γκρίζες κάπες και στις άλλες σακιά με φασόλια και πατάτες και αραδιασμένα καυσόξυλα.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (19. ΝΤΟΚΤΟΡ ΓΙΑΝΝΗ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα

Στις φυλακές του Επταπυργίου (Γεντι-Κουλέ) της Θεσσαλονίκης ο κατάδικος Ντόκτορ Γιάννη είχε μεγάλες επιτυχίες. Αναδείχθηκε λαμπρός Ασκληπιάδης. Η φήμη του γλήγορα ξεπέρασε τα υψηλά τείχη του μεσαιωνικού φρουρίου. «Ντόκτορ Γιάννη» δεν ήταν άλλος απʼ τον υπολοχαγό του πυροβολικού Αμβράσογλου. Είχε υπηρετήσει μερικούς μήνες μέσα στην Θεσσαλονίκη με το ψευδώνυμο Αμβρακιώτης. Ζήλεψε όμως δόξα αρματωλική. Ήταν συμμαθητής και φίλος του Παύλου Μελά. Μʼ ένα σώμα που καταρτίσθηκε στην Θεσσαλονίκη ξεκίνησε για την δυσκολότερη ίσως περιοχή Γούμεντζα-Γευγελή-Μπέλες χωρίς σοβαρή οργάνωση και προπαρασκευή της. Δεν υπήρχε ακόμα πολλή πείρα γιʼ αυτά τα πράγματα. Αιχμαλωτίσθηκε από Τουρκικό απόσπασπα μια ζεστή μέρα του Αυγούστου 1905 καταμεσίς στον κάμπο του Κιλκίς προτού καν προλάβει να φθάσει στην περιφέρεια, όπου θα έδρεπε τις πολεμικές δάφνες του. Δύο παιδιά έπεσαν «Πέτρος» και «Γιάννης» απʼ την Στρώμνιτσα, αληθινά «άγνωστοι στρατιώτες» του Μακεδονικού Αγώνα.

ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ (18. Σ΄ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΡΔΑ)

 ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Γεώργιος Χ. Μόδης

Εκλεκτά Διηγήματα: 18. Σʼ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΡΔΑ

Βαρύς, βαρύτατος ήταν ο χειμώνας τον Δεκέμβριο 1906 στο Ράκοβο (Κρατερό). Βρίσκεται το χωριό ψηλά σε μιαν πλαγιά στο Περιστέρι. Χιόνια πολλά και πάγοι το σκέπαζαν. Όλοι οι κάτοικοι του έστεκαν κλεισμένοι στα σπίτια, κοντά στις σόμπες και στα τζάκια, και τα ζώα στους στάβλους.

Ωστόσο πρόβαλε ξάφνου στο χωριό ένας λόχος χακηφόρων «κυνηγών» (αβτζή ταμπόρ). Δεν έρχονταν απʼ τον κανονικό δρόμο, μα πάνω απʼ την πάνω μεριά του χωρίου, για νʼ αποκλείσουν διαφυγή των ανταρτών προς το βουνό. Ήξευραν ότι φύλαγαν χωρικοί, άντρες και γυναίκες, άγρυπνοι τον κανονικό δρόμο, όταν υπήρχε σʼ ένα χωριό ανταρτικό σώμα.