Δευτέρα 17 Αυγούστου 2026

Παναγία Σουμελά: Γιατί η Θεία Λειτουργία μετατέθηκε στις 23 Αυγούστου 2026



Παναγία Σουμελά: Μετάθεση της Θείας Λειτουργίας για τις 23 Αυγούστου και αντιδράσεις για την υποψηφιότητα στην UNESCO

Για ακόμη μία χρονιά, η τέλεση της Θείας Λειτουργίας για την εορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου στην ιστορική Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα δεν θα πραγματοποιηθεί ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο, αλλά μετατίθεται για τις 23 Αυγούστου, ημέρα απόδοσης της εορτής. Οι τουρκικές αρχές συνδέουν την καθιερωμένη ημερομηνία της 15ης Αυγούστου με την επέτειο της άλωσης της Τραπεζούντας το 1461, απαγορεύοντας για τρίτη συνεχόμενη χρονιά την τέλεση της λειτουργίας τη συγκεκριμένη ημέρα.

«Πωλούνται άνθρωποι, αγοράζονται μήτρες»


Η ιστορία μιας γυναίκας που γεννήθηκε μέσω παρένθετης μητρότητας

Από την Katherine Breckenridge, για την ιστοσελίδα του Them Before Us

Η Olivia Maurel δεν γνώριζε την αλήθεια για τους γονείς της μέχρι τα 30 χρόνια της. Αυτό που ανακάλυψε άλλαξε τα πάντα για αυτή και την οδήγησε να αναλάβει μια αποστολή που θα την παλεύει «κάθε μέρα για το υπόλοιπο της ζωής της». Να σταματήσει για πάντα η παρένθετη μητρότητα.

Η Olivia γεννήθηκε μέσω παραδοσιακής παρένθετης μητρότητας (δηλ. η γυναίκα που την κυοφόρησε έδωσε σε αυτή και τα ωάριά της) στο Louisville του Kentucky και μεγάλωσε σε Γαλλία και ΗΠΑ. Για τρεις δεκαετίες έζησε χωρίς να γνωρίζει όλη την ιστορία της δημιουργίας της. Το πραγματικό πιστοποιητικό γέννησής της, αυτό που έφερε το όνομα της βιολογικής της μητέρας, τροποποιήθηκε κατά την γέννηση. Στο επεξεργασμένο πιστοποιητικό αναγράφεται το όνομα της κατά πρόθεση μητέρας, σαν να μην είχε αντικατασταθεί τίποτα.

Δεν υπήρχε καμία ένδειξη πουθενά ότι την είχε κυοφορήσει παρένθετη μητέρα.

    «Πολλά παιδιά που γεννήθηκαν με παρένθετη μητρότητα δεν θα το μάθουν ποτέ», λέει η    Olivia. «Θα έχουν απλώς ένα ένστικτο, ή θα είναι λίγο... μπερδεμένα. Θα μεγαλώσουν με ψυχολογικά προβλήματα, θα μεγαλώσουν με προβλήματα… και αυτό είναι πραγματικά λυπηρό».

Άγιος Νικόλαος της Όπτινα, “ο Τούρκος” ομολογητής (18 Αυγούστου)


Η σκήτη της Όπτινα

Ένας κρυμμένος θησαυρός στο κοιμητήριο της σκήτης είναι και ο μοναχός Νικόλαος, πιο γνωστός στους πατέρες με την προσωνυμία “ο Τούρκος”, λόγω της προφοράς του και της μελαχρινής του όψης. Την πραγματική του καταγωγή γνώριζαν μόνο οι πατέρες Αμβρόσιος, Ανατόλιος και η ελαχιστότητά μου, που είχα το ευτύχημα να είμαι και ο πνευματικός του πατέρας. Ο Γιουσούφ Ογλού ήταν κάποτε πασάς, στρατηγός και διοικητής των τουρκικών δυνάμεων.

Ποιος θα το περίμενε ποτέ ότι ένας τέτοιος άνθρωπος θα τελείωνε τη ζωή του όχι απλά στη Ρωσία, αλλά σε μοναστήρι σαν μοναχός, και μάλιστα σαν νεομάρτυρας; Πιστεύω ούτε και ο ίδιος. Κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1853-1856) ήταν διοικητής του τουρκικού στρατού. Οι Τούρκοι υπέβαλαν τους αιχμαλώτους σε φρικτά βασανιστήρια. Ο πασάς, που, σαν θεατής, παρακολουθούσε από κοντά τα διαδραματιζόμενα, κυριολεκτικά θαύμαζε την αντοχή και τη σταθερότητα των νεαρών αυτών Ρώσων στρατιωτών. Ρώτησε να μάθει γιατί νέα παιδιά προτιμούσαν, όχι απλώς να πεθάνουν με έναν τόσο φρικτό θάνατο, αλλά τον δέχονταν με χαρά, παρά να αρνηθούν τη χριστιανική τους πίστη, για να χαρούν την ομορφιά της ζωής. Και επειδή φαίνεται πως ήταν άνθρωπος με καλή διάθεση, ζήτησε να γνωρίσει καλύτερα την χριστιανική πίστη.

Μνήμη των Αγίων Μαρτύρων Φλώρου και Λαύρου (18 Αυγούστου)

Δίψει τελευτής της υπέρ Θεού Λόγου,

Xωρούσι Φλώρος και Λαύρος προς το φρέαρ.

Φλώρω άμ’ ογδοάτη δεκάτη φρέαρ εισέδυ Λαύρος.


Άγιοι Μάρτυρες Φλώρος και Λαύρος. Τοιχογραφία του 14ου αιώνα 
στην Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου, Στάρο Ναγκορίτσινο, Σκόπια

Oύτοι οι Άγιοι ήτον κατά σάρκα αδελφοί δίδυμοι, πετροπελεκηταί κατά την τέχνην, την οποίαν έμαθον από τον Άγιον Πάτροκλον, και Άγιον Mάξιμον, οίτινες εμαρτύρησαν διά τον Xριστόν. Aφ’ ου δε οι διδάσκαλοί των εμαρτύρησαν, αφήκαν τας εν Bυζαντίω διατριβάς, και επήγαν εις το Iλλυρικόν, ήτοι εις την Σλαβονίαν, εις την χώραν της Δαρδανίας, εις πόλιν Oυλπιανά καλουμένην. Eκεί δε ευρισκόμενοι, ερευνούσαν διά να εύρουν μεταλλικάς πέτρας, κοντά εις τον ηγεμόνα Λουκίωνα, όπου και εδούλευον την τέχνην τους. Έπειτα εστάλθησαν από αυτόν εις τον Λικίνιον, ο οποίος ήτον υιός της βασιλίσσης Eλπιδίας. O δε Λικίνιος έδωκεν εις τους Aγίους άσπρα, και τους επρόσταξε να κτίσουν ένα ναόν εις τα είδωλα, τον οποίον εσχημάτισεν επάνω εις διάγραμμα και χαρτίον, πώς πρέπει να γένη. Πέρνοντες δε τα άσπρα οι Άγιοι, τα εμοίρασαν εις τους πτωχούς, και την νύκτα μεν, εκαταγίνοντο εις την προς Θεόν προσευχήν, την ημέραν δε, δουλεύοντες την τέχνην τους, εκατασκεύαζαν ογλίγωρα τον ναόν.

Δεκαπενταύγουστος του 1994 & βορειοηπειρωτικός αγώνας...




Τίρανα, Δεκαπενταύγουστος του 1994.

Λίγο μετά τις 5 το απόγευμα, αφού πλήρωσα, με τη βοήθεια του θεόσταλτου εφοπλιστή Βαγγέλη Αγγελάκου, το πρόστιμο που μού επιβλήθηκε, στο αλβανικό νόμισμα ("λεκ" / lek), έβγαινα απ' τη φυλακή που βρισκόταν στα περίχωρα της αλβανικής πρωτεύουσας.

Το "έγκλημα" που διαπράξαμε, για το οποίο μας συνέλαβαν, πάνω από 20 δημοσιογράφους, τεχνικούς - μέλη τηλεοπτικών συνεργείων και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, απ' την Ελλάδα και την Ομογένεια, ήταν η απόφασή μας να σταθούμε στο πλευρό των Πέντε Ελλήνων, Βορειοηπειρωτών, ηγετικών στελεχών της "Ομόνοιας". Άλλοι από επαγγελματική υποχρέωση και όλοι υπακούοντας στο εθνικό χρέος.

Σε εφαρμογή ο Μεγάλος Αδελφός στην Υγεία: Θα αναρτώνται όλα τα αποτελέσματα των εξετάσεων των πολιτών!


Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) τροποποιεί από την 1η Σεπτεμβρίου τον τρόπο αποζημίωσης των διαγνωστικών εξετάσεων, επιβάλλοντας την ψηφιακή καταχώρησή τους στο Ψηφιακό Αποθετήριο σταδιακά και στο όνομα της διαλειτουργικότητας και της διαφάνειας, ξεκινά να συγκεντρώνει όλα τα ιατρικά δεδομένα σε κεντρική βάση δεδομένων.

Μπορεί όλοι να αναφέρουν ότι υπάρχουν συστήματα ασφαλείας, αλλά οι κυβερνοεπιθέσεις πάντα βρίσκουν τρόπο να λαμβάνουν δεδομένα και τα υπουργεία τότε απλά ζητάνε συγγνώμη.

Αλλά ζητήματα υγείας έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία σε σχέση με άλλα ζητήματα καθώς επηρεάζουν άμεσα τις σχέσεις των πολιτών με την ζωή τους.

Όσιος Ιωσήφ ο Σπηλαιώτης & Ησυχαστής (16 Αυγούστου), ο αναζωογονητής του σύγχρονου αγιορείτικου μοναχισμού


Ο Όσιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής γεννήθηκε το έτος 1897 ή 1898 στο χωριό Λεύκες της Πάρου. Η Πάρος είναι (ήταν τότε) ένα μικρό και ήρεμο νησί των Κυκλάδων. Οι γονείς του ήταν φτωχοί και αναγκάζονταν να εργάζονται πολύ για να συντηρήσουν την οικογένειά τους. Ο πατέρας του ονομαζόταν Γεώργιος και πέθανε πολύ νωρίς. Η μητέρα του Μαρία ανέλαβε την προστασία όλης της οικογενείας. Η μητέρα του ήταν ευλογημένη ψυχή και είχε απλότητα και ακεραιότητα χαρακτήρος και πήγαινε πολύ συχνά στην Εκκλησία για να λειτουργηθεί, αλλά και για να περιποιηθεί τον Ιερό ναό.

Όταν ο μικρός Φραγκίσκος - αυτό ήταν το κοσμικό όνομα του Οσίου Ιωσήφ - έφυγε για να γίνει μοναχός η μητέρα του είπε στους συγγενείς της:

«Το γνώριζα πως θα γίνει μοναχός από την γέννησή του. Όταν γέννησα τον Φραγκίσκο μου και ήμουνα ακόμη στο κρεββάτι με το μωρό δίπλα φασκιωμένο, είδα να ανοίγει η στέγη του σπιτιού και ένας φτερωτός και πολύ ωραίος νέος, που μόλις μπορούσα να τον αντικρύσω από την πολλή λάμψη του, κατέβηκε και στάθηκε πλάι στο μωρό μου και άρχισε να το ξεσκεπάζει με σκοπό να το πάρει. Όταν εγώ διαμαρτυρήθηκα λέγοντας, "Τί κάνεις καλέ; θα μου πάρεις το μωρό μου;" Εκείνος επέμενε ότι για τον σκοπό αυτό ήρθε και αυτή είναι η απόφαση. Και για να με βεβαίωση, μάλιστα μου έδειξε σε ένα σημειωματάριο γραμμένη μια εντολή, ότι πρέπει οπωσδήποτε να πάρει το μικρό. Όταν αντιστάθηκα, ο Άγγελος μου έδωσε ένα πολύτιμο κόσμημα σε σχήμα σταυρού και μου πήρε το μωρό. Από τότε πίστευα, έλεγε η μητέρα του Μαρία, ότι κάποτε ο Φραγκίσκος θα ακολουθούσε τον Χριστό».

Ο πρώτος που ζητά συγγνώμη είναι ο πιο γενναίος. Ο πρώτος που συγχωρεί είναι ο πιο δυνατός. Ο πρώτος που ξεχνάει είναι ο πιο ευτυχισμένος


Είπε γέρων.Να είσαι τόσο Χριστιανός που όταν τα πόδια σου ακουμπούν το πάτωμα το πρωί, ο διάβολος στενάζει, "Ω, όχι! Είναι ήδη ξύπνιος!"

Αναφέρει προσκυνητής: - «Το μέλλον είναι αστερόσκονη, γιατί μπορείς να το ονειρευτείς. Το παρόν είναι πηλός, γιατί μπορείς να τον διαμορφώσεις. Αλλά το παρελθόν είναι πέτρα, γιατί δεν μπορείς να το αλλάξεις ποτέ».

Κάποτε, όταν η Αγάπη του Χριστού μας εγγίζει, αισθανόμαστε την αιωνιότητα! Αυτό δεν μπορεί να γίνει κατανοητό με τη λογική. Ο Θεός ενεργεί με το δικό Του τρόπο που ξεφεύγει τη λογική. Δεν πρέπει να... είμαστε υπερβολικά λογικοί στη Xριστιανική ζωή.
Όσιος Σωφρόνιος Σαχάρωφ

Αχ αδερφοί και να ξέραμε πόσο αθόρυβα ενεργεί η Χάρις Του Θεού σε κάθε βήμα μας... Ίσως να το θεωρούμε κάτι ως σύμπτωση ή να λέμε ότι δεν ήταν τελικά τόσο δύσκολο όμως ακόμα και στο πιο απλό ο Θεός ενεργεί προς όφελος της ψυχής μας.... Μέχρι και στο πιο απλό...
- Ανάξιος -

Μνήμη του Aγίου Mάρτυρος Mύρωνος (17 Αυγούστου)

Tί μοι κεφαλής η τομή Mύρων λέγει,
Προς το στέφειν μέλλον με πάντιμον στέφος;
Εβδομάτη δεκάτη τε Mύρων τάμε ξίφος οξύ.


Άγιος Μάρτυς Μύρων. Τοιχογραφία του 14ου αιώνα 
στην Ιερά Μονή Γρατσάνιτσα, Κοσσυφοπέδιο

Oύτος ήτον κατά τους χρόνους του βασιλέως Δεκίου, και Aντιπάτρου άρχοντος Aχαΐας, ήτοι της Λιβαδίας, εν έτει σν΄ [250]. Πρεσβύτερος κατά το αξίωμα, αγαθός κατά την γνώμην, έντιμος κατά το γένος, πλούτον έχων πολύν, και παρά Θεού και ανθρώπων φιλούμενος. Eπειδή λοιπόν ο ρηθείς Aντίπατρος επήγεν εις την Eκκλησίαν κατά την ημέραν των Xριστού Γεννών, με σκοπόν διά να πιάση πολλούς Xριστιανούς, και να τιμωρήση αυτούς, διά τούτο ο Άγιος ούτος Mύρων, ζήλου θείου πλησθείς, ύβρισε τον Aντίπατρον. Tούτου χάριν εκρέμασαν αυτόν και εξέσχισαν. Έπειτα τον έρριψαν μέσα εις ένα καμίνι, το οποίον τόσον πολλά ανάφθη, ώστε οπού ο κτύπος της φωτίας ηκούετο εις πολύ διάστημα τόπου. Aλλ’ όμως το καμίνι δεξάμενον τον Άγιον, εφύλαξεν αυτόν αβλαβή. H δε φωτία ευγαίνουσα έξω από το καμίνι, κατέκαυσεν εκατόν πενήντα ανθρώπους Έλληνας. Ύστερον ανάγκασαν τον Άγιον να θυσιάση εις τα είδωλα, και επειδή δεν επείσθη, διά τούτο εύγαλαν λωρία από τους ώμους έως εις τα ποδάριά του, από τα οποία πέρνωντας ο Mάρτυς ένα λωρί, το έρριψεν εις το πρόσωπον του Aντιπάτρου. Aφ’ ου δε έγδαραν αυτόν, πάλιν εξέσχισαν τας εγδαρμένας του σάρκας. Mετά ταύτα έδωκαν τον Άγιον εις τα θηρία διά να τον φάγουν, αλλ’ εκείνα τον εφύλαξαν αβλαβή και ολόκληρον. Όθεν βλέπωντας ο Aντίπατρος, πως εφυλάχθη αβλαβής, δεν υπέφερε την εντροπήν, διά τούτο εθανάτωσε τον εαυτόν του με τας ιδίας του χείρας. O δε Άγιος εφέρθη εις την Kύζικον, και εκεί εδέχθη από τον ανθύπατον την του θανάτου απόφασιν. Όθεν αποκεφαλισθείς, απέλαβεν ο μακάριος τον του μαρτυρίου αμάραντον στέφανον.

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Γ´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

πηγή: https://immorfou.org.cy/

Η "ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΣ" ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, ΉΤΟΙ, "ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΚΑΙ ΙΕΡΟΝ ΜΑΝΔΗΛΙΟΝ" (16/8)


Ἐν σινδόνι ζῶν ἐξεμάξω σὴν θέαν,
Ὁ νεκρὸς εἰσδὺς ἔσχατον τὴν σινδόνα.
Εἰς τὸ Κεράμιον.
Ἀχειρότευκτον χειρότευκτος σὸν τύπον.
Φέρει κέραμος παντοτεῦκτα Χριστέ μου.

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η διδασκαλία της Εκκλησίας, σύμφωνα με την οποία οι εικόνες αποτελούν ένα αδιάσπαστο στοιχείο του Χριστιανικού Ευαγγελίου, αμέσως με την έναρξή του εκφράζεται επίσης στην παράδοση, η οποία βεβαιώνει ότι η πρώτη εικόνα του Χριστού εμφανίσθηκε κατά τη διάρκεια της ζωής Του στη γη. Στη Δύση, αυτή η εικόνα εκαλείτο «το Άγιο Μανδήλιο», ενώ στην Ανατολή καλείται «Αχειροποίητος», η εικόνα που δεν έγινε από χέρι ανθρώπου.

Σύμφωνα με αυτήν την παράδοση, ο ίδιος ο Χριστός έστειλε την εικόνα Του στον Άβγαρο τον Ε’ Ukhama, Πρίγκηπα της Οσροηνής, μιας μικρής χώρας ανάμεσα στον Τίγρη και τον Ευφράτη, που βρισκόταν την εποχή εκείνη ανάμεσα στη Ρωμαϊκή και την Παρθική Αυτοκρατορία. Πρωτεύουσά της ήταν η πόλη Εδεσσα, η σημερινή Orfu ή Rogais. Πρέπει να αναφερθεί ότι το χρονικό της πόλης αυτής αναφέρει την ύπαρξη Χριστιανικού ναού ο οποίος εθεωρείτο αρχαίος το έτος 201, όταν καταστράφηκε από πλημμύρα. Το βασίλειο της Έδεσσας ήταν η πρώτη πολιτεία στον κόσμο που έγινε Χριστιανική πολιτεία μεταξύ του 170 και του 214, υπό την ηγεμονία του Αβγάρου του Θ’( Ουσπένσκυ Λεωνίδας).

Κυριακή 16 Αυγούστου 2026

“Αρνητές ταυτοτήτων”: Μια προβληματική ταμπέλα στον δημόσιο διάλογο

 Η χρήση χαρακτηρισμών που απαξιώνουν συλλήβδην όσους διατυπώνουν διαφορετική άποψη δεν συμβάλλει στην ενημέρωση ούτε ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στα μέσα ενημέρωσης. 


Από Βίκυ Μπαϊρακτάρη

Ο χαρακτηρισμός «αρνητές ταυτοτήτων», που χρησιμοποιείται από ορισμένα μέσα ενημέρωσης για πολίτες οι οποίοι αντιδρούν στις νέες ψηφιακές ταυτότητες ή επιλέγουν να εκδώσουν διαβατήριο, αποτελεί μια γενίκευση που δυσκολεύει τον ουσιαστικό δημόσιο διάλογο.

Η χρήση αντίστοιχων χαρακτηρισμών δεν είναι καινούργια. Κατά την περίοδο της πανδημίας επικράτησε ο όρος «αρνητές εμβολίων», ο οποίος συχνά χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει ένα ιδιαίτερα ετερογενές σύνολο πολιτών, ανεξάρτητα από τα πραγματικά επιχειρήματα ή τις επιφυλάξεις τους. Αντί να διευκολύνει την κατανόηση των διαφορετικών απόψεων, η ταμπελοποίηση συνέβαλε στην περαιτέρω πόλωση της κοινωνίας.

Ερμηνευτικό σχόλιο στο ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής 16.8.26 [ΚΥΡΙΑΚΗ IA' ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (Μθ 18,23-35)]

    


Από τον κ. Δημήτριο Ρίζο *

«Οὐκ ἔδει καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου, ὡς καὶ ἐγὼ σε ἠλέησα;»

Ἀπὸ τὸν Κύριο ἀκούσαμε σήμερα τὴν παραβολὴ τοῦ σκληροῦ δούλου. Κατὰ τὴν παραβολή, παρομοιάζεται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν μὲ ἕναν βασιλιά, ποὺ θέλησε νὰ λογαριασθῆ μὲ τοὺς ὑπηρέτες του. Ἀρχίζοντας τὸν ἔλεγχο βρέθηκε ἕνας δοῦλος νὰ τοῦ χρωστάη δέκα χιλιάδες τάλαντα. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχε νὰ ἐξοφλήση, διέταξε ὁ ἀφέντης νὰ πουλήσουν τὸν δοῦλο, μαζὶ μὲ τὴν γυναῖκα καὶ τὰ παιδιά, γιὰ νὰ ἀποπληρωθῆ τὸ χρέος. Τότε ὁ δοῦλος ἔπεσε στὰ πόδια, παρακαλῶντας, καὶ εἶπε˙ Δῶσε μου χρό-νο καὶ ὅλα θὰ στὰ πληρώσω. Ὁ Κύριος τὸν λυπήθηκε καὶ τοῦ χάρισε τὸ δάνειο. Αὐτὸς ἔφυγε χαρούμενος, ἀλλὰ συνάντησε ἕναν συνάδελφό του ὑπηρέτη, ποὺ τοῦ χρωστοῦσε ἑκατὸ δηνάρια. Τὸν ἔπιασε καὶ τοῦ ζητοῦσε τὸ δάνειο. Ἐπειδὴ ἐκεῖνος δὲν εἶχε νὰ πληρώση, παρακάλεσε καὶ ζήτησε προθεσμία γιὰ νὰ ξεπληρώση τὰ ἑκατὸ δηνάρια. Ὁ ἄλλος ὅμως δὲν δε-χθηκε καὶ τὸν ἔκλεισε στὴ φυλακή. Οἱ συνάδελφοί τους, ποὺ εἶδαν τὶ ἔγινε, στενοχωρέθηκαν καὶ τὰ ἀνέφεραν ὅλα στὸν ἀφέντη. Αὐτὸς τὸν κάλεσε καὶ τοῦ εἶπε˙ Δοῦλε πονηρέ, ἐγὼ, ἐπειδὴ μὲ παρεκάλεσες, σοῦ χά- ρισα τόσο μεγάλο χρέος, δὲν ἔπρεπε καὶ ἐσὺ νὰ κάνης τὸ ἵδιο στὸν συνάδελφό σου; Ὀργίσθηκε ὁ κύριος καὶ τὸν παρέδωσε στοὺς βασανι-στές μέχρι νὰ πληρώση ὅλο τὸ χρέος. Ἔτσι θὰ κάνη καὶ σὲ ἐσᾶς ὁ Πατέ-ρας μου ὁ οὐράνιος, ἐὰν ὁ καθένας σας δὲν συγχωρήσετε τὰ σφάλματα τῶν ἀδελφῶν σας, μὲσα ἀπὸ τὴν καρδιά σας.