Ερμηνευτικό σχόλιο στο αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής Β΄ Νηστειών, ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ (Ἑβ 1,10-2,3)

 Από τον κ. Δημήτριο Ρίζο *

«Εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα

διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν»

Ἡ δεύτερη Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν σήμερα, εἶναι ἀφιερωμένη στὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας θεολόγος τοῦ Ἡσυχασμοῦ, ποὺ διεφύλαξε τὴν Ὀρθοδοξία ἀπὸ τὶς αἱρετικὲς δοξασίες ποὺ εἰσέβαλαν στὴν Ἀνατολὴ ἀπὸ τὴν Δύσι. Στὴν σύγκρουσι τοῦ Ὀρθολογισμοῦ τῆς Δύσεως μὲ τὸν Ἡσυχασμὸ τῆς Ἀνατολῆς ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἀνέδειξε τὴν ἀληθινὴ πίστι. Ἔλαμψε ἡ Ὀρθοδοξία γιὰ ἄλλη μιὰ φορά, γι’ αὐτὸ καὶ ἡ δεύτερη Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν χαρακτηρίζεται ὡς δεύτερη Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας μὲ τὴν τιμὴ πρὸς τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ.

Ὁ ὁρισμὸς τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Γρηγορίου ἔγινε τὸν δέκατο τέταρτο αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ Τριῴδιο κατασκευάσθηκε τὸν ἔνατο αἰῶνα, καὶ τότε ἡ δεύτερη Κυριακὴ ἦταν ἀφιερωμένη στὶς οὐράνιες ἀσώματες δυνάμεις τῶν Ἀγγέλων. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα αὐτῆς τῆς ἡμέρας ἀναφέρεται στοὺς ἁγίους Ἀγγέλους.

Ἀπὸ τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα μαθαίνομε τί εἶναι οἱ Ἄγγελοι. Αὐτοί «εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν». Τί εἶναι οἱ ἄγγελοι; Εἶναι πνεύματα ὑπηρετικὰ ποὺ ἀποστέλλονται ἀπὸ τὸν Θεό, γιὰ νὰ ἐξυπηρετοῦν αὐτοὺς ποὺ πρόκειται νὰ κληρονομήσουν τὴν σωτηρία.

Ερμηνεία του Ευαγγελίου της Β΄ Κυριακής των Νηστειών από τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Ιερά Μονή Παναγίας του Άρακα

Ο μεν Ματθαίος λέει, ότι απλά τον έφεραν τον παραλυτικό, οι άλλοι δε ευαγγελιστές προσθέτουν ότι τον κατέβασαν αφού άνοιξαν οπή στην στέγη. Και ότι τοποθέτησαν τον ασθενή μπροστά στον Χριστό, χωρίς να πουν τίποτε, αλλά άφησαν τα πάντα στην διάθεση του Χριστού. Μιλούσε η ενέργεια τους από μόνη τους.

Και στην αρχή του έργου του ο Χριστός βεβαίως μετέβαινε από το ένα μέρος στο άλλο, και δεν ζητούσε από αυτούς που τον πλησίαζαν τόσο μεγάλη πίστη, στην προκειμένη όμως περίπτωση και ήρθαν κοντά του και εκδήλωσαν την πίστη τους. Διότι λέει. «Όταν είδε την πίστη τους», δηλαδή την πίστη αυτών που χάλασαν την στέγη. Γιατί δεν ζητάει σε όλες τις περιπτώσεις μόνο από τους ασθενείς πίστη, όπως, π.χ., σε εκείνες τις περιπτώσεις που οι ασθενείς δεν έχουν τα λογικά τους ή όταν έχουν χαμένες τις αισθήσεις τους σε άλλες περιπτώσεις εξ αιτίας της ασθένειάς τους ή δεν μπορούν να έρθουν οι ίδιοι (πρβλ. Χαναναία ή τον υπηρέτη του εκατόνταρχου). Σε αυτή όμως την περίπτωση είχε εκδηλωθεί μάλλον η πίστη του ασθενούς, γιατί αλλιώς δεν θα δεχόταν να χαλαστεί η στέγη και να κατεβεί κινδυνεύοντας, αν δεν πίστευε.

Επειδή λοιπόν εκδήλωσε τόσο μεγάλη πίστη, ο Χριστός καθιστά φανερή και τη δική του δύναμη με το να συγχωρεί τα αμαρτήματα με όλη του την εξουσία, και αποδεικνύει έτσι με όλες αυτές τις ενέργειές του, ότι είναι ισότιμος με αυτόν που τον γέννησε.

Άγιος Παΐσιος: Να συγκρίνουμε την δοκιμασία μας με την μεγαλύτερη δοκιμασία του άλλου

Το καλύτερο φάρμακο για την κάθε δοκιμασία μας είναι η μεγαλύτερη δοκιμασία των συνανθρώπων μας, αρκεί να την συγκρίνουμε με την δική μας δοκιμασία, για να διακρίνουμε την μεγάλη διαφορά και την μεγάλη αγάπη που μας έδειξε ο Θεός και επέτρεψε μικρή δοκιμασία σ’ εμάς.

Τότε θα Τον ευχαριστήσουμε, θα πονέσουμε για τον άλλον που υποφέρει πιο πολύ και θα κάνουμε καρδιακή προσευχή να τον βοηθήση ο Θεός. Μου έκοψαν λ.χ. το ένα πόδι: «Δόξα Σοι ο Θεός, να πω, που έχω τουλάχιστον ένα πόδι· του άλλου του έκοψαν και τα δύο». Και αν ακόμη μείνω ένα κούτσουρο, χωρίς χέρια και πόδια, πάλι να πω: «Δόξα Σοι ο Θεός, που περπατούσα τόσα χρόνια, ενώ άλλοι γεννήθηκαν παράλυτοι».

Η ασκητική ζωή και οι αντιαιρετικοί αγώνες του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (Β’ Κυριακή των Νηστειών).

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου, Θεολόγου – συγγραφέως - Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 7η Μαρτίου 2026

Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η Β΄ Κυριακή των Νηστειών, ημέρα κατά την οποία η αγία μας Εκκλησία προβάλλει και τιμά την μνήμη ενός μεγάλου και κορυφαίου Πατρός της Εκκλησίας μας, του εν αγίοις πατρός ημών Γρηγορίου αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Παλαμά, ο οποίος στη συνείδηση της Εκκλησίας μας θεωρείται ως εφάμιλλος και ισάξιος των αγίων μεγάλων Πατέρων και ιεραρχών, Βασιλείου, Γρηγορίου και Χρυσοστόμου, γι’ αυτό και εορτάζεται η μνήμη του δύο φορές το χρόνο, στις 14 Νοεμβρίου, ημέρα της κοιμήσεώς του και σήμερα. Ο άγιος Γρηγόριος θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους πολεμίους της αιρέσεως του Παπισμού, διότι με τους αντιπαπικούς του αγώνες και με τη συγκρότηση των αγίων Συνόδων του 1341, 1347 και 1351, που όλες μαζί αποτελούν την ενάτη Οικουμενική Σύνοδο της Εκκλησίας μας, ήλεγξε σφοδρότατα στο πρόσωπο του Βαρλαάμ και των ομοφρόνων του τον Παπισμό και ανέτρεψε τις αιρετικές διδασκαλίες, που είχε αναπτύξει μέχρι την εποχή του.

Στο Βυζάντιο σιγά-σιγά η Ορθοδοξία λιγόστευε. Και τότε, ο Κύριος έφερε το δικό του άνθρωπο στο Βυζάντιο, τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά. Κι έγινε ο κυματοθραύστης της αθεΐας της Δύσεως

π. Ἀνανίας Κουστένης

Μεγάλη εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μας, σεβαστοὶ πατέρες καὶ ἀγαπημένοι ἀδελφοί μου, ὁ ὁποῖος μέσα στὸ μέγα πέλαγος αὐτὸ τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς μᾶς ἔχει ἀπὸ κοντά του καὶ μᾶς φροντίζει καὶ μᾶς στερεώνει καὶ εἶναι ἡ ἀγάπή του πάρα πολὺ μεγάλη. Καὶ ἀποροῦμε πολλὲς φορὲς καὶ θαυμάζουμε μὲ τὴν καλοσύνη του ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ποῦ βρῆκαν οἱ πρόγονοί μας τὴ δύναμη καὶ τὴν ὑπομονὴ κι ἄντεξαν 400 χρόνια σκλαβιά.

Στὸ Βυζάντιο σιγά-σιγά ἡ Ὀρθοδοξία λιγόστευε. Οἱ πιστοὶ γινόντουσαν ὅλο καὶ πιὸ λίγοι καὶ οἱ δυσκολίες μεγάλωναν. Κι ἔφτασαν σὲ σημεῖο, ποὺ οἱ δυσκολεμένοι ἦταν περισσότεροι καὶ δημιουργήθηκε πρόβλημα.

Καὶ τότε, ὁ Κύριος ἔφερε τὸ δικό του ἄνθρωπο στὸ Βυζάντιο, τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ. Γιατί ἤθελαν νὰ κάνουν θρησκεία ἀνθρώπινο κατασκεύασμα. Καὶ νὰ δίνουν, ὅπως ἔλεγε καὶ ὁ μακαριστὸς γέροντας Παΐσιος [νῦν ὅσιος Παΐσιος], «λύσεις τοῦ μυαλοῦ». Νὰ γίνει φιλοσοφία, νὰ γίνει ἕνας ἀνθρώπινος μόνο τρόπος ὑπάρξεως καὶ τὰ ἄλλα νὰ φύγουν. Γι’ αὐτὸ καὶ ἔγινε μεγάλος πόλεμος καὶ μεγάλος ἀγῶνας.