Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026

Ερμηνευτικό σχόλιο στο αποστολικό ανάγνωσμα της πρώτης Κυριακής τοῦ Τριῳδίου 1.2.26 [ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ (Ρω. 8.28-39)]

Από τον κ. Δημήτριο Ρίζο *

«Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;»

Ὅταν ἔρχεται αὐτὴ ἡ εὐλογημένη ἡμέρα, ποὺ ἀρχίζει ἡ κατανυκτικὴ περίοδος τοῦ Τριῳδίου, ὁ κόσμος λέγει «Ἄνοιξε τὸ Τριῴδιο». Πραγματικὰ ἀνοίγει ἡ προετοιμασία γιὰ τὸ Πάσχα, μὲ ὀδηγὸ τὸ λειτουργικὸ βιβλίο τῆς ἐκκλησίας μας, ποὺ λέγεται Τριῴδιο. Πρώτη ἡμέρα αὐτῆς τῆς εὐλογημένης ἐκκλησιαστικῆς περιόδου εἶναι ἡ Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου. Γιὰ τὸ τρέχον ἔτος συμπίπτει μὲ τὴν ἑορτὴ τοῦ ἁγίου Τρύφωνος καί, κατὰ τὴν τυπικὴ διάταξι, ἀκούγεται τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τοῦ μάρτυρος καὶ ὄχι τῆς Κυριακῆς. 

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος στὸ σύντομο κείμενο καταγράφει ὀκτὼ ἐρωτήσεις ποὺ πρέπει νὰ τὶς προσέξουμε. Στὸν σύντομο λόγο μας θὰ ἑστιάσω τὴν προσοχή στὶς δύο τελευταῖες. 

Ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ἐπιστολῆς τονίζεται ἡ ἀδυναμία καὶ τὸ ἀδύνατον τῆς σωτηρίας ἀπὸ τὴν τήρησι τοῦ Νόμου. Ἡ σωτηρία ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν πίστι στὸν Χριστὸ καὶ τὴν χάρι τοῦ Θεοῦ. Ὁ πιστὸς εἶναι τηρητὴς τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, καὶ μὲ ἐμπιστοσύνη ἀφήνεται στὸ θέλημά του, διότι ξέρει ὅτι χρησιμοποιεῖ πολλοὺς τρόπους καὶ μέσα γιὰ τὴν σωτηρία μας. Μὲ ὅσα κάνει ὁ Θεὸς κατεργάζεται τὴν σωτηρία μας. Καὶ βεβαίως ἀκόμη καὶ μὲ δοκιμασίες, ποὺ ἀποτελοῦν κριτήριο γιὰ τὸ πόσο ἡ πίστις μας εἶναι σταθερὴ καὶ ἀληθής.

Καιρὸς νὰ δοῦμε τὴν μία ἐρώτησι ποὺ ὑποβάλλει ὁ Παῦλος· «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;» Θεωρῶ ὅτι τὸ ἐρώτημα εἶναι οὐσιαστικό. Καὶ ἂν λάβουμε ὑπ’ ὅψιν μας τὰ προηγοὐμενα τῆς ἐπιστολῆς, γιὰ τὰ ὁποῖα διευκρινίζει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης καὶ γράφει· «Ἀφοῦ ἔδειξεν ὁ Παῦλος τὴν ἄρρητον ἀγάπην, ὅπου ἔχει εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους ὅλη ἡ Ἁγία Τριάς, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός, καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, ἔγινεν ὡσὰν ἐνθουσιῶν, καὶ λέγει· ποῖος θέλει μᾶς χωρίσει ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ;» Καὶ ἀπαντάει· «Ἤτοι οὐδείς». Γιὰ νὰ μετρήσουμε τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν ἄνθρωπο, ποὺ ἀσφαλῶς δὲν ὑπάρχει τρόπος καὶ χρόνος καὶ λόγος νὰ τὴν ἀξιολογήσουμε καὶ νὰ τὴν μετρήσουμε, φθάνει νὰ ἀναφέρουμε ἕνα μόνον χωρίο.Τό· «Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπό- ληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον» (Ἰω. 3,16). Βεβαιώτατα δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει τίποτε ποὺ νὰ μπορεῖ νὰ μᾶς χωρίση ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν βεβαίως ἀναγνωρίσουμε καὶ συνειδητοποιήσουμε τὸ μέγεθος τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ γιὰ μᾶς, ποὺ ἀπέδειξε μὲ τὴν πατρική του φροντίδα.

Ἐδῶ ὁ ἅγιο Νικόδημος κάνει μία διευκρίνισι. Δὲν εἶπε ὁ Ἀπόστολος ὅτι δὲν μποροῦν νὰ μᾶς χωρίσουν ἀπὸ τὸν Θεὸ τὰ τοῦ κόσμου ἡδονικά, δηλ. σαρκικὲς ἡδονές, φιλοχρηματία, πλουτισμός, δόξα, ἀξιώματα, γιὰ τὰ ὁποῖα ταλαιπωρεῖται ἐδῶ ὁ ἄνθρωπος. Ἀλλὰ εἶπε ὅτι δὲν μποροῦν νὰ μᾶς χωρίσουν ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ τὰ πολὺ τυραννικώτερα, ποὺ ὅμως μᾶς ἐμφανίζονται μὲ πλάγιο καὶ ὕπουλο τρόπο, γιὰ νὰ μᾶς παγιδέψουν. Καὶ αὐτὰ εἶναι, ὅπως τὰ ἀναφέρει ὁ Παῦλος στὸ ἑπόμενο ἐρώτημα· «Θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα; Καθὼς γέγραπται ὅτι ἕνεκά σου θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν· ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς». Κοντὰ σὲ ὅσα ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ποὺ ἐννοοῦνται, ὅπως «δεσμά, δεσμωτήρια, συκοφαντίες, φυλακίσεις, ἐξορίες, καὶ πολλὰ ἄλλα ποὺ μπορεῖ νὰ ταλαιπωρήσουν τὸν ἄνθρωπο», ὅμως δὲν τὰ ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος. «Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ τόσο δύσκολα καὶ ὕπουλα τὰ ὑπερνικᾶμε μὲ τὴν χάρι ἐκείνου ποὺ μᾶς ἀγάπησε». Καὶ κινούμενος ἀπὸ τὴν ἀγάπη γιὰ μᾶς, δίνει καὶ τὴν δύναμι νὰ νικᾶμε ὅλα τὰ δύσκολα.

Σὲ αὐτὴν τὴν τόσο μεγάλη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιὰ μᾶς πρέπει καὶ ἐμεῖς νὰ ἀνταποκριθοῦμε μὲ ἀγάπη. Ὅμως ξέρομε νὰ ἀγαποῦμε ἀληθινὰ τὸν Θεό; Βέβαια δὲν ὑπάρχει μέτρο ἀγάπης. Ὑπάρχει ὅμως τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ἀνταποκρινόμαστε στὴν βεβαιωμένη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιὰ μᾶς. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Παῦλος ἀναφέρει ἀνακύπτοντα ἐμπόδια ποὺ θὰ μποροῦσαν μὲν νὰ μᾶς χωρίσουν ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Συγχρόνως ὅμως τονίζει ὅτι ὅποια και ἂν εἶναι αὐτὰ ἡ ἀγὰπη θὰ τὰ ξεπεράση. 
 
Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ κρισιμο σημεῖο, ποὺ πρέπει νὰ προσέξουμε. Δὲν ἀναφέρεται ἁπλῶς στὴν ἀγὰπη τοῦ Θεοῦ. Διότι σὲ Θεὸ πιστεύουν καὶ οἱ Ἰουδαῖοι καὶ ἄλλοι ἐθνικοί. Ὑπογραμμίζει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅτι τίποτε δὲν θὰ μᾶς χωρίση ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν μιλάμε γιὰ κάποιο ἀόριστο θεό, ἀλλὰ γιὰ τὸν Θεὸ ποὺ μᾶς ἀγάπησε τόσο, ποὺ καὶ θυσιάσθηκε ἀπὸ ἀγάπη γιὰ μᾶς. Καὶ μὲ τὴν θυσία του μᾶς ἔδωσε καὶ τὸ μέγεθος τῆς ἀγάπης μὲ τὴν ὁποία θὰ πρέπει ἐμεῖς νὰ ἀνταποκριθοῦμε. Καὶ σημειώνει χαρακτηρισικά· Ἔχω ἀπόλυτη τὴν πεποίθησι καὶ βεβαιότητα, ὅτι οὔτε ὁ θάνατος, μὲ τὸν ὁποῖο μᾶς ἀπειλοῦν, οὔτε οἱ τέρψεις καὶ ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς, ποὺ μᾶς ὑπόσχονται, οὔτε οἱ ὑπερκόσμιες δυνάμεις, τὰ τάγματα τῶν ἀγγέλων, τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν δυνάμεων, οὔτε οἱ περιστάσεις καὶ τὰ παρόντα καὶ μελλοντικὰ γεγονότα, οὔτε ὗψος δόξης οὔτε βάθος ταπεινώσεως καὶ περιφρονήσεως οὔτε καμμιὰ ἄλλη κτίσις διαφορετικὴ ἀπ' αὐτὴν ποὺ βλέπομεν, θὰ μπορέση ποτὲ νὰ μᾶς χωρίση ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὅπως μᾶς τὴν φανέρωσεν ὁ ἴδιος μέσω τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστού. Μά, μπορεῖ νὰ πεῖτε, τὰ γράφει αὐτὰ ὁ Παῦλος, ποὺ εἶναι Ἀπόστολος. 

Ἀκοῦστε ὅμως τὶ γράφει καὶ ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος· «Ἐξαγόρασα καὶ τὰ θηρία ποὺ ἑτοίμασαν γιὰ μένα, καὶ τὰ ὁποῖα εὔχομαι σύντομα νὰ συναντήσω, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ προκαλέσω νὰ μὲ φᾶνε σύντομα, καὶ ἂν δὲν θελήσουν θὰ τὰ ἀναγκάσω. Τίποτε δὲν θὰ ζηλέψω ἀπὸ τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα γιὰ νὰ πετύχω τὸν Ἰησοῦ. Φωτιὰ καὶ σταυρός, θηρίων ἐπιθέσεις, διαιρέσεις μελῶν τοῦ σώματας, κομμάτιασμα σώματος, ἄλεσμα ὅλου τοῦ σώματος καὶ κόλασις τοῦ διαβόλου πάνω μου ἂς ἔρθουν, θέλω μόνον νὰ πετύχω νὰ συναντηθῶ μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστό … καλύτερα γιὰ μένα νὰ πεθάνω γιὰ τὸν Χριστὸ παρὰ νὰ βασιλεύω σὲ ὅλα τὰ πέρατα τοῦ κόσμου».

Ἀδελφοί μου, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι τὸ πᾶν γιὰ μᾶς τοὺς Χριστιανούς. Μὲ τίποτε καὶ γιὰ τίποτε δὲν πρέπει νὰ διαλύσωουμε τὸν δεσμὸ μαζί του. Μᾶς ἀγαπάει καὶ πρέπει νὰ τὸν ἀγαπᾶμε, καὶ δὲν πρέπει νὰ
ἐπιτρέψουμε σὲ τίποτε καὶ σὲ κανέναν νὰ βρεθῆ ἀνάμεσά μας καὶ νὰ σπάση αὐτὸν τὸν δεσμό. Οὔτε καὶ ὁ Χριστός μας θέλει νὰ ἀποχωρισθοῦμε ἀπὸ κοντά του. Καὶ μακάρι νὰ εἴμαστε στὸν ἅπαντα αἰῶνα μαζί του. 

Ἀξἰζει νὰ ζήσουμε τὸ Τριῴδιο μὲ τὴν προσμονὴ τῆς Ἀναστάσεως.

*Δρ θεολογίας-φιλόλογος


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου