Τὰ Ἑπτὰ Μυστήρια - Βασιλικής Βασιλοπούλου

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Μέγα καὶ θεόσταλτον τὸ δώρημα τῶν Θείων Μυστηρίων, μὲ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ζοῦμε τὴν μυστηριακὴν ζωὴν τῆς Ἐκκλησίας. Διότι διὰ τῶν Μυστηρίων δίδεται καὶ διοχετεύεται στὴν ζωὴ τοῦ κάθε πιστοῦ ἡ χάρις καὶ τὸ ἔλεος τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ μας.

Σκοπὸς καὶ πρόθεσίς μας σʼ αὐτὸ τὸ μικρὸ βιβλίο ἦταν νὰ δώσουμε συνοπτικῶς καὶ μὲ λίγα λόγια τὸ νόημα τῶν Ἑπτὰ Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας, χωρὶς καὶ νὰ ἐξαντλοῦμε τὸ ἀληθινὰ μεγάλον, μέγιστον περιεχόμενόν τους.

Τὰ Ἑπτὰ Μυστήρια - Βασιλικής Βασιλοπούλου

ΤΙ ΛΕΓΕΙ ΕΝΑΣ ΑΓΙΟΣ

γιὰ τὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας

Πρὶν τελειώσουμε τὸν λόγον γιὰ τὰ Ἑπτὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, θεωρήσαμε καλὸν νὰ ὁλοκληρώσουμε τὴν ἀναφορά μας σὲ αὐτὰ τὰ λόγια ἑνὸς ἁγίου, τοῦ Συμεὼν ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος στὸ ἔργο του «Διάλογος ἐν Χριστῷ κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων» (Ἕλληνες Πατέρες 155, 177-180) γράφει σχετικὰ τὰ ἑξῆς:

«Ἑπτὰ εἶναι τὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, τὰ ὁποῖα τελοῦνται μὲ τὴν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Αὐτὰ εἶναι: τὸ Βάπτισμα, τὸ Χρῖσμα, ἡ Θεία Κοινωνία, ἡ Χειροτονία (Ἱερωσύνη), ὁ Γάμος, ἡ Μετάνοια (Ἐξομολόγησις) καὶ τὸ Εὐχέλαιον.

Τὰ Ἑπτὰ Μυστήρια - Βασιλικής Σ. Βασιλοπούλου

7. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΕΥΧΕΛΑΙΟΥ

Τὸ μυστήριον τοῦ Εὐχελαίου εἶναι μία μυστηριακὴ πρᾶξις, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐκκλησία δείχνει τὴν ἀγάπη της πρὸς τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ στοργικὸν ἐνδιαφέρον της γιὰ τὴν ψυχικὴ καὶ σωματικὴ ὑγεία του. Εἶναι μία εἰδικὴ τελετουργία, ὅπου τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται καὶ μὲ αὐτὸ οἱ ἱερεῖς χρίουν τὰ μέλη τοῦ σώματος τῶν ἀσθενούντων πιστῶν καὶ ἐπικαλοῦνται τὴν θείαν χάριν νὰ θεραπεύση τὶς ἀσθένειες τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Ἐπισημαίνουμε ὅτι τὸ Εὐχέλαιον δὲν εἶναι μία ἁπλὴ ἁγιαστικὴ τελετή, ἀλλὰ ἕνα ἀπὸ τὰ ἑπτὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μὲ σκοπὸν ἰδιαιτέρως θεραπευτικὸν καὶ ὄχι ἁπλῶς ἁγιαστικόν˙ ἐπομένως δὲν πρέπει νὰ γίνεται σύγχυσις τοῦ Εὐχελαίου μὲ τὸν ἀγιασμὸν καὶ νὰ τελῆται στὶς οἰκογένειες, μόνον καὶ μόνον «γιὰ νὰ πάρουν ἁγιασμὸ καὶ εὐλογία γιὰ τὸ καλό»˙ οὔτε νὰ γίνεται κατάχρησίς του ἄνευ λόγου˙ εἶναι ἴσως ὀρθότερον ὡς μυστήριον νὰ προτιμᾶται ἡ τέλεσίς του εἰς τοὺς ναούς.

Τὰ Ἑπτὰ Μυστήρια - Βασιλικής Σ. Βασιλοπούλου

6. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

Τὸ μυστήριον τοῦ Γάμου εἶναι νομοθετημένον ἀπὸ τὸν Θεόν. Εἶναι θεοσύστατος ὁ γάμος, γιατὶ κατὰ τὴν δημιουργίαν τῶν πρωτοπλάστων τὸν συνέστησεν ὁ ἴδιος ὁ Θεός. «Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατʼ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν. Ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς ὁ Θεός» (Γεν. α΄ 27). «Καὶ εἶπε Κύριος ὁ Θεός˙ οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον˙ ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατʼ αὐτόν» (Γεν. β΄ 18). Σὲ πολλὰ χωρία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης φαίνεται καθαρὰ ὅτι ὁ Γάμος εἶναι θεοσύστατος. «Καὶ ὠκοδόμησεν ὀ Θεὸς τὴν πλευράν, ἤν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Ἀδάμ, εἰς γυναῖκα καὶ ἤγαγεν αὐτὴν πρὸς Ἀδάμ. Καὶ εἶπεν Ἀδάμ˙ τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου˙ αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη» (Γεν. β΄ 22-23). Καὶ στὸ ἀμέσως ἐπόμενο χωρίον (Γεν. β΄ 24) λέγει: «Ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν». Τὸ χωρίον αὐτὸ μᾶς δείχνει ὅτι ὁ γάμος εἶναι πράγματι μυστήριον καὶ μέσῳ τοῦ μυστηρίου δίδεται εἰς τὸ ἀνδρόγυνον ἡ θεία χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ φυσικὸς δεσμὸς τοῦ γάμου ἀναδεικνύεται ἔτσι καὶ δεσμὸς θεῖος, διὰ τοῦτο καὶ ὁ μυστηριακός του χαρακτῆρας ἐξαίρεται ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας.

Τὰ ἑπτὰ μυστήρια - Βασιλικής Σ. Βασιλοπούλου

4. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ

Τὸ μυστήριον τῆς Μετανοίας, τὸ ὁποῖον λέγεται καὶ μυστήριον τῆς Ἐξομολογήσεως, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἑπτὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ μάλιστα ἐκ τῶν ὑποχρεωτικῶν. Μετάνοια εἶναι νὰ ἐξομολογηθοῦμε σὲ ἱερέα ἐξομολόγο, νὰ ὁμολογήσουμε καὶ νὰ ἀπαρνηθοῦμε ὅλες τὶς ἁμαρτωλὲς σκέψεις καὶ πράξεις μας καὶ νὰ ἀπαλλάξουμε τελείως τὴν καρδιά μας ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες. Στὴν Παλαιὰν Διαθήκην μετάνοια ἐκαλεῖτο ἡ ἐπιστροφὴ στὸν Θεὸν ἐκ τῆς παραβάσεως τοῦ θείου νόμου. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο καὶ τὸ ἔσχατο χρέος κάθε πιστοῦ, ποὺ περιέπεσε σὲ κάποιο ἁμάρτημα, γιὰ τὸ ὁποῖο μετανοεῖ καὶ θέλει νὰ ἐπιστρέψη στὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, νὰ ἐπανορθώση καὶ ποτὲ πιὰ νὰ μὴν ἁμαρτήση, ἀφοῦ ἐξομολογηθῆ τὸ ἁμάρτημά του μὲ τέλεια εἰλικρίνεια καὶ μὲ συντριβὴ καρδίας.

Τὰ Ἕπτὰ Μυστήρια - Βασιλικής Σ. Βασιλοπούλου

2. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ

Τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος εἶναι ἕνα ἐκ τῶν ἑπτὰ μυστηρίων τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας. Εἶναι θεοσύστατος τελετή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁν βαπτισθεὶςὶ χρίεται ὑπὸ τοῦ ἱερέως μὲ Ἅγιον Μύρον σὲ διάφορα μέρη τοῦ σώματός του, γιὰ νὰ ἐνισχυθῆ καὶ ἁγιασθῆ πνευματικῶς στὴν κατὰ Χριστὸν ζωήν, ἡ ὁποία ἀρχίζει μετὰ τὸ ἱερὸν Βάπτισμα.

Τὰ Ἕπτὰ Μυστήρια - Βασιλικής Σ. Βασιλοπούλου

1. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὅταν ἀκόμη εὑρίσκετο στὴν γῆ, γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἤθελαν καὶ ἐπιθυμούσαν νὰ ἀκολουθήσοπυν τὴν διδασκαλία Του, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ τὸν πιστεύανε ὡς Σωτῆρα καὶ ἐπιθυμούσαν νὰ εἰσέλθουν εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ γίνουν Χριστιανοί, συνέστησε ὡς ἀπαραίτητο ὅρο τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος. Γιʼ αὐτὸ εἶπε στοὺς μαθητές Του: «Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Ματθ. κη΄ 19 καὶ Μαρκ. ιε΄ 16). Στὴν ὁμιλία Του μὲ τὸν Νικόδημο προανήγγειλε τὸ μυστήριον τοῦτο λέγοντας: «Ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Ἰω. γ΄ 5). Καὶ οἱ μαθητὲς ἐκτελοῦντες τὴν ἐντολὴν τοῦ Κυρίου περιήρχοντο τὸν κόσμον ὅλον κηρύττοντες τὴν ἀλήθειαν τοῦ Χριστοῦ καὶ ὅσους ἐπίστευαν τοὺς ἐβάπτιζαν στὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Τὰ ἑπτὰ μυστήρια, Βασιλικής Σ. Βασιλοπούλου

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

«Μυστήριον καλεῖται ὅτι οὐχ ὅπερ

ὁρῶμεν, βλέπομεν, ἀλλʼ ἕτερα

ὁρῶμεν καὶ ἕτερα πιστεύομεν»

Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος

Τὸ θέμα τῶν Ἑπτὰ Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας εἶναι μεγάλο καὶ πολύπλευρον καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γραφοῦν τόμοι ὁλόκληροι γιὰ τὴν παρουσίασι καὶ τὴν ἑρμηνεία τους. Μεγάλη ὅμως εἶναι καὶ ἡ ἄγνοια πολλῶν γιὰ τὰ Μυστήρια, τὴν φύσι, τὴν σημασία καὶ τὴν τέλεσί τους, καὶ ἴσως γιʼ αὐτὸ γίνονται πολλὲς παρερμηνείες καὶ παρεξηγήσεις, ἀλλὰ καὶ παραποιήσεις τους. Ἔτσι, ὥστε μερικοὶ νὰ τὰ ἐκλαμβάνουν ὡς κοσμικὲς γιορτὲς καὶ ἐκδηλώσεις, στὶς ὁποῖες κυριαρχεῖ τὸ γλέντι καὶ ἡ εὐθυμία, καὶ ὄχι ὁ σεβασμός, τὸ δέος καὶ ἡ ἱεροπρέπεια. Γιʼ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη ὅλοι νὰ ἔχουμε, ἔστω καὶ μιὰ γενικὴ εἰκόνα γιὰ τὸ τί εἶναι Μυστήριον, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάλογη ἡ συμπεριφορά μας καὶ ἀληθινὴ ἡ προσέγγισί μας, γιατὶ ἀφοροῦν τὴν ζωὴ καὶ τὴν ὐπαρξί μας καὶ κυρίως τὴν σωτηρία μας.

Ἡ διδασκαλία περὶ τῶν Μυστηρίων εἶναι ἀπὸ τὶς πιὸ ἀπαραίτητες καὶ θεμελιώδεις διδασκαλίες γιὰ τὴν ζωὴ καὶ τὴν σωτηρία παντὸς Χριστιανοῦ. Ἄν θέλουμε νὰ πλησιάσουμε τὴν ἔννοιαν τοῦ Μυστηρίου, ὅσον εἶναι δυνατὸν στὴν δεκτικότητα καὶ τὴν δυνατότητα τοῦ ἀνθρωπίνου μυαλοῦ, θὰ βλέπαμε καὶ θὰ λέγαμε ὅτι τὸ σύνολον γενικῶς τῶν Μυστηρίων μποροῦμε νὰ τὸ κατατάξουμε σὲ τρεῖς μεγάλες κατηγορίες. Τὸ πρῶτον καὶ μέγα Μυστήριον εἶναι πάντοτε ὁ ἴδιος ὁ Θεός, ὁ Τριαδικὸς Θεὸς τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, καὶ δὲν ὑπάρχει γιὰ τὸν ἄνθρωπον μεγαλύτερον Μυστήριον ἀπὸ τὸν παντοδύναμον καὶ πάνσοφον καὶ πολυέλεον Θεόν. Δεύτερον Μυστήριον εἶναι ἡ εἰκόνα τοῦ πρώτου Μυστηρίου, ὁ ἄνθρωπος, ποὺ ἐδημιουργήθηκε «κατʼ εἰκόνα καὶ καθʼ ὁμοίωσιν» τοῦ Θεοῦ. Τρίτον τέλος Μυστήριον εἶναι στὸ σύνολό τους τὰ Ἑπτὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, μὲ τὰ ὁποῖα ὁ Θεός, πηγὴ ὅλων τῶν Μυστηρίων, διοχετεύει τὴν ἀγάπη καὶ τὸ ἄπειρον ἔλεός του στοὺς ἀνθρώπους καὶ σὲ σύμπασα τὴν δημιουργία του.