Ομιλία για την επέτειο του Μακεδονικού Αγώνα στην Φλώρινα

 Ομιλία για τον Μακεδονικό Αγώνα, 
Φλώρινα, 19 Οκτωβρίου 2025

Από την κ.Παπαπανταζή Σμαράγδα, φιλόλογο Αγγλικής γλώσσας,
του Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου Φλώρινας.

“Σαν τέτοια ώρα στο βουνό ο Παύλος πληγωμένος….” 

Στις 13 Οκτωβρίου 1904, κάπου 120 χρόνια πριν, ο Παύλος Μελάς, η πιο ευγενική και εμβληματική μορφή του Μακεδονικού Αγώνα, ένας άνθρωπος-σύμβολο, θυσιάζεται ως εθελοντής σε αυτά εδώ τα χώματα, φωτίζοντας με την σύντομη πορεία του, τον δρόμο όλων όσων πόνεσαν και πονούν για αυτόν τον τόπο.

Το ιστορικό πλαίσιο:

Η μακεδονική περιπέτεια ξεκινάει ουσιαστικά περί τα τέλη του 19ου αι. Με την εισαγωγή από την Ρωσία του πανσλαβισμού στα Βαλκάνια, και την ίδρυση της Μεγάλης Βουλγαρίας με την συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και της Βουλγαρικής Εξαρχίας, και με αιχμή την εθνικιστική παραστρατιωτική οργάνωση του ΒΜΡΟ, που έμεινε στην ιστορική μας μνήμη ως “κομιτατζήδες”. 

Το Γένος των Ρωμιών κατακερματίζεται από τα παιχνίδια των Μεγάλων Δυνάμεων. Αυτό το ίδιο γένος των υπόδουλων ορθοδόξων, που παρά τις όποιες εσωτερικές του διαφοροποιήσεις υπέμεινε επί αιώνες τον τουρκικό ζυγό, υπό την σκέπη της εθναρχούσας Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, που αγκάλιαζε τους υπόδουλους Ρωμιούς “ως ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας”. [1] 

Παύλος Μελάς: Δεν τον ξεχνάμε

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Στις 13 Οκτωβρίου 1904 εφονεύθη από οθωμανικά πυρά ο ήρωας του Μακεδονικού Αγώνα Παύλος Μελάς. Δεν τον ξεχνάμε. Στο βιβλίο – βιογραφία που έγραψε γι’ αυτόν η αγαπημένη του σύζυγος Ναταλία Μελά - Δραγούμη και εκδόθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1926*, στον πρόλογό του, γράφεται χαρακτηριστικά:

«Το βιβλίο αυτό, γράφηκε από τον πόθο να ξαναφέρη στη ζωή τον Παύλο Μελά…για να ιδή ο καθένας πώς πραγματικά ήταν αυτός και η ζωή του…Ο Παύλος Μελάς αγωνίσθηκε για να μην καταστρέψουν οι Βούλγαροι τον τρόπο του σκέπτεσθαι και του αισθάνεσθαι που λέγεται Ελληνισμός. Άλλοι θ’ αγωνισθούν κατά μεγαλύτερων εχθρών. Άλλοι για τη συντήρηση της οικογένειας, του γένους, για τη θρησκεία, για την επιστήμη, για την τέχνη. Όλους μπορεί να τους βοηθήση, να τους στηρίξη στις ώρες τις αδύνατες. Γιατί όλες οι ευγενικές ιδέες έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους. Και καμιά δεν προκόβει χωρίς ηρωισμό». Τί προφητικός ο λόγος! Πράγματι σήμερα πυρήνες Ελλήνων αγωνίζονται για τη συντήρηση του γένους, της θρησκείας, της οικογένειας.

Αγρυπνία και μνημόσυνο για τον Παύλο Μελά στο Πισοδέρι

Εις μνήμην του μακεδονομάχου Παύλου Μελά και της ένδοξης θυσίας του, τελέστηκε την Παρασκευή  18/10 το βράδυ αγρυπνία και μνημόσυνο στον Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Πισοδερίου, όπως είχε προαναγγελθεί (https://perivleptosfl.blogspot.com/2024/10/blog-post_87.html)

Προηγήθηκε πορεία από την Ι.Μ. Αγίας Τριάδας μέχρι το Πισοδέρι, μέσω δασικού δρόμου, σε ανάμνηση της μεταφοράς και της ταφής της κεφαλής του εθνικού ήρωα.

Συγκινητική λεπτομέρεια, η μικρή ανθοδέσμη που άφησε στον τόπο ταφής της κεφαλής του παππού της η εγγονή του Παύλου Μελά, Ναταλία, που αν και υπέργηρη, βρήκε την δύναμη και επισκέφτηκε φέτος την ακριτική περιοχή μας.

Αγρυπνία και μνημόσυνο για τον Παύλο Μελά στο Πισοδέρι (pics)

 

Αγρυπνία τελέστηκε το βράδυ της Τρίτης στον Ιερό Ναό Αγίας Παρασκευής Πισοδερίου,  σε ανάμνηση της ταφής της τιμίας κεφαλής του Εθνομάρτυρος Παύλου Μελά στο παρεκκλήσι του Ναού κατά τη νύκτα της 18ης προς 19η Οκτωβρίου 1904.

Φωτογραφίες: Βασίλης Τρύφων

Παύλος Μελάς: Το ασάλευτο εθνικό μας θεμέλιο

 

«…Πλατιά του ονείρου μας η γη και απόμακρη. Και γέρνεις εκεί και σβεις γοργά. Ιερή στιγμή. Σαν πιο πλατιά τη δείχνεις, και τη φέρνεις σαν πιο κοντά!»

Κι εκεί, επάνω στην πλατιά τη γη της Μακεδονίας, γέρνεις γεμάτος θεία αγαλλίαση και ανδρεία, ω Τραντέλληνα, ω γόνε των Μελάδων, ψυχή της Μακεδονίας!

…Θα ‘θελα να προσέγγιζα λιγάκι τη σκέψη του Κωστή Παλαμά, σαν έγραφε τους παραπάνω στίχους για τη μέρα της θυσίας του Παύλου Μελά, ωστόσο αυτό μου είναι ακατόρθωτο… Απ’ την άλλη ένας τόσο ηρωικός αγώνας με κεφαλή το Μελά, σίγουρο ήταν πως θα «επλάτυνε» το μέγεθος της πατρίδας μας, παρέχοντας έτσι μια υπερφυσική έκταση, ακαταμέτρητη απ’ τα τεχνητά μέσα του κόσμου.

Μια θυσία και μια υπόσχεση, 118 χρόνια μετά

«Σε κλαίει λαός. Πάντα χλωρό να σειέται το χορτάρι στον τόπο που σε πλάγιασε το βόλι, ω παλληκάρι! Πανάλαφρος ο ύπνος σου· του Απρίλη τα πουλιά σαν του σπιτιού σου να τ' ακούς λογάκια και φιλιά, και να σου φτάνουν του χειμώνα οι καταρράχτες σαν τουφεκιού αστραπόβροντα και σαν πολέμου κράχτες. Πλατιά του ονείρου μας η Γη και απόμακρη. Και γέρνεις εκεί και σβεις γοργά. Ιερή στιγμή! Σαν πιο μακριά Σαν πιο κοντά του ονείρου μας η γη».

Το καταπληκτικό αυτό ποίημα του Κωστή Παλαμά για τον θάνατο του ήρωα Παύλου Μελά συγκινεί ακόμα, η Ιστορία όμως δεν είναι παραμύθι, είναι διδαχή και χρέος όλων. 

Η Ιστορία γράφεται καθημερινά, όπως τότε με τη θυσία του Παύλου Μελά και πολλών Μακεδόνων αλλά και ηρωικών εθελοντών από όλη την Ελλάδα: αξιωματικών, πολεμιστών και δασκάλων. Ο αγώνας αυτός υποτιμήθηκε και παραποιήθηκε, η φλόγα όμως έμεινε αναμμένη, ο Μακεδονικός Αγώνας έδωσε φτερά στον Ελληνισμό: Η Μακεδονία κατά το μεγαλύτερο μέρος της απελευθερώθηκε, η κραταιά Οθωμανική Αυτοκρατορία ηττήθηκε και η Ελλάδα υπερδιπλασιάσθηκε.

Τα χρόνια πέρασαν. Ήρθε εκείνη η στιγμή όπου κάποιοι κατέβασαν τα λάβαρα της αλήθειας και της εθνικής τιμής, ύψωσαν τις γραβάτες της προδοσίας, προσπάθησαν ό, τι γράφτηκε με αίμα να το διαγράψουν με μελάνι και τους διαδέχθηκαν κάποιοι ακόμα χειρότεροι οι οποίοι υποσχέθηκαν ότι θα αποκαταστήσουν την αλήθεια, είπαν όμως ΨΕΜΑΤΑ και έγραψαν όλοι μαζί τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότερης  Ιστορίας.

Αυτός ο λαός αντιστάθηκε όσο μπορούσε, βγήκε στους δρόμους ενωμένος να βροντοφωνάξει για την ελληνικότητα της Μακεδονίας μας. Κανείς δεν ξεχνά, τίποτα δεν ξεχνιέται!

Ευτυχώς όμως που υπάρχει και αυτή η Ελλάδα. Η Ελλάδα της ψυχής μας, που ανά τους αιώνες δίνει φιλότιμα τον ιδρώτα της στη σκληρή δουλειά, το αίμα της στα χαρακώματα, τον σεβασμό της στο εικονοστάσι. 

Η Ελλάδα που τιμά τους προγόνους της και που στην καρδιά της χάραξε μια ΥΠΟΣΧΕΣΗ: να τιμά τις ημέρες αυτές, να μην αφήσει τη μνήμη να σβήσει, να συνεχίσει τον ευγενικό αγώνα. Να φέρει τη ΝΙΚΗ του Ελληνισμού και της Ανθρώπινης Αξιοπρέπειας.

Γιατί κανένας αγώνας δεν έχει χαθεί, εκτός αν εκ των προτέρων δεν είσαι διατεθειμένος να τον δώσεις…

Δόξα και τιμή στον Παύλο Μελά και όλους τους Μακεδονομάχους!

Ζήτω η Μακεδονία μας, η Μία και Μόνη, η Ελληνική!

Πηγή: https://nikh.gr/arthra/arthra/247-118

Γιατί κάποιοι θέλουν να αποδομήσουν τον Παύλο Μελά και την ιστορία του Μακεδονικού Αγώνα;

 

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα 

Είναι πολύ ενδιαφέρον να έχουμε διαφορετικές απόψεις και γνώμες για κάποιο θέμα. Ο πλουραλισμός σημαίνει υγεία και πολλές φορές εξάγονται γόνιμα συμπεράσματα.

Ωστόσο, όταν πρόκειται για ιστορικά θέματα, η γνώμη μπορεί να αποβεί ολέθρια και επικίνδυνη.

Το περιοδικό “HOTDOC HISTORY” της εφημερίδας  “DOCUMENTO” της Κυριακής 9/1/2022, ήταν αφιερωμένο στον Ήρωα του Μακεδονικού αγώνος Ανθυπολοχαγό (ΠΒ) Παύλο Μελά, με τίτλο: “Παύλος Μελάς: Ο Ήρωας δύο αποτυχημένων πολέμων”, εννοώντας τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 και τον Μακεδονικό Αγώνα του 1904, ο οποίος δεν ήταν ένας απλός και συνηθισμένος “πόλεμος” αλλά μία εποποιΐα η οποία άφησε πίσω της ήρωες.

ΝΟΙΑΖΟΜΑΙ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ 1904 -1908

https://youtu.be/66B3npnuWHI

Δημήτρης Νατσιός: Ο Άγιος Νεκτάριος και ο Παύλος Μελάς

Το ακόλουθο κείμενο ανήκει στον Δημήτρη Νατσιό, ο οποίος είναι δάσκαλος στο Κιλκίς, και αναφέρεται στη σχέση του Άγιου Νεκτάριου με τον Παύλο Μελά.

                                                  Συνηθίζω, όταν αναζητώ βιογραφικά στοιχεία και πληροφορίες για κάποιον επιφανή του Γένους μας, να προσφεύγω στο παλιό και λαμπρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του «ΗΛΙΟΥ». (Του "ηλίου" και όχι Ηλιού, για να μην έχουμε παρεξηγήσεις).

Τώρα με τα κινητά διαδίκτυα, μοναδική σχεδόν πηγή πληροφοριών είναι ο ιστότοπος με το περίεργο όνομα «ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ» ο οποίος συνοδεύεται με αρκετά νεοταξικά καρυκεύματα.

Παρένθεση. Το διαδίκτυο με την τεράστια αποθήκευση πληροφοριών δημιουργεί στο χρήστη του, ιδίως στις νεότερες ηλικίες την ολέθρια ψευδαίσθηση ότι ο ίδιος κατέχει και έχει κατακτήσει αυτές τις γνώσεις. Το θεωρεί, τρόπον τινά, ως προέκταση, εξάρτημα της μνήμης του. Γι' αυτό η μελέτη θεωρείται πια χάσιμο χρόνου, γίνεται αντικείμενο χλεύης, πράγμα καταστρεπτικότατο για την γλώσσα και την σκέψη. Θύματα αυτής της απώλειας είναι και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί. Κάποτε λέγαμε «έχει μεταδοτικότητα», όταν θέλαμε να επαινέσουμε το δάσκαλο. Η μεταδοτικότητα είναι «τέχνη τεχνών» που τα θεμέλιά της «τρέφονται» από την αγάπη προς τους μαθητές «ουδέν ούτω προς διδασκαλίαν επαγωγόν ως το φιλείν και φίλεισθαι» κατά τον Άγιο Χρυσόστομο - και βέβαια, την βαθιά γνώση του αντικειμένου, αποκύημα πολλής μελέτης. Σήμερα λέμε πως είναι επικοινωνιακός. Η διαφορά μεταξύ μετάδοσης και επικοινωνίας είναι τεράστια. Μετάδοση σημαίνει παιδεία. Επικοινωνία σημαίνει εντυπωσιοθηρία, αμάθεια.

Ο Παύλος Μελάς στην κλίμακα των εθνικών ηρώων

Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού και μακεδονομάχος.

Γεννήθηκε στη Μασσαλία το 1870. Ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και γαμπρός του Στέφανου Δραγούμη, έχοντας παντρευτεί την κόρη του Ναταλία. Στάθηκε από τους πρωτεργάτες του Μακεδονικού αγώνα, συμμετέχοντας στο Μακεδονικό Κομιτάτο και πραγματοποιώντας περιοδείες στη Μακεδονία. Ενώ βρισκόταν στο χωριό Στάτιστα κατά την τρίτη εξόρμησή του στην περιοχή της Μακεδονίας, το σώμα του δέχτηκε επίθεση από ένα απόσπασμα του τουρκικού στρατού, που παραπλανημένο από τον κομιτατζή Μήτρο Βλάχο νόμιζε ότι επιτίθεται σε ομάδα της ΕΜΕΟ, και πέθανε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Στην Ελλάδα θεωρείται ηρωική μορφή και έχουν ονομαστεί προς τιμή του το χωριό Μελάς της Καστοριάς και ο Δήμος Παύλου Μελά στην κεντρική Μακεδονία.

Πορτραίτο του Μελά από το Γεώργιο Ιακωβίδη φιλοτεχνημένο πάνω στη φωτογραφία του Μελά της 21ης Αυγούστου.