Εβδομάδα της Τυροφάγου – Γιατί την ονομάζουμε έτσι, πως προετοιμαζόμαστε

Φτάσαμε στις τελευταίες μέρες πριν από την Μεγάλη Σαρακοστή. Ήδη κατά την εβδομάδα της Απόκρεω, δύο μέρες – η Τετάρτη και η Παρασκευή – ανήκουν στη Σαρακοστή. Η Θεία Λειτουργία δεν τελείται και η όλη τυπική διάταξη στις ακολουθίες έχει πάρει τα λειτουργικά χαρακτηριστικά της Μεγάλης Σαρακοστής.

Το Σάββατο της Τυροφάγου η Εκκλησία μας <<ποιεί μνεία πάντων των εν ασκήσει λαμψάντων αγίων ανδρών τε και γυναικών>>. Οι άγιοι είναι τα πρότυπα που θ’ ακολουθήσουμε, οι οδηγοί στη δύσκολη τέχνη της νηστείας και της μετάνοιας. Στον αγώνα που πρόκειται ν’ αρχίσουμε δεν είμαστε μόνοι, έχουμε βοηθούς και παραδείγματα.

Την Κυριακή, τελευταία μέρα πρίν τη Σαρακοστή, που συνήθως την ονομάζουμε Κυριακή της συγγνώμης και <<της από του Παραδείσου της τρυφής εξορίας του Πρωτόπλαστου Αδάμ>>.

Επιστροφή από την εξορία (π. Alexander Schmemann)

π. Αλέξανδρος Σμέμαν

Την τρίτη Κυριακή της προετοιμασίας μας για τη Μεγάλη Σαρακοστή διαβάζουμε την παραβολή του Ασώτου Υιού (Λουκ. 1 5, 11 ‐32). Η παραβολή τούτη μαζί με τους ύμνους της ημέρας αυτής μας παρουσιάζουν τη μετάνοια σαν επιστροφή του ανθρώπου από την εξορία. Ο άσωτος γιος, λέει το Ευαγγέλιο, πήγε σε μια μακρινή χώρα και κει σπατάλησε ότι είχε και δεν είχε.

Μια μακρινή χώρα! Είναι ο μοναδικός ορισμός της ανθρώπινης κατάστασης που θα πρέπει να αποδεχτούμε και να τον οικειοποιηθούμε καθώς αρχίζουμε την προσέγγιση μας στο Θεό. Ένας άνθρωπος που ποτέ δεν είχε αυτή την εμπειρία, έστω και για λίγο, που ποτέ δεν αισθάνθηκε ότι είναι εξόριστος από το Θεό και από την αληθινή ζωή, αυτός ποτέ δε θα καταλάβει τι ακριβώς είναι ο Χριστιανισμός. Και αυτός που νιώθει «σαν στο σπίτι του» σʹ αυτόν τον κόσμο και στη ζωή του κόσμου τούτου, που έμεινε άτρωτος από τη νοσταλγία για μια άλλη πραγματικότητα, αυτός δε θα καταλάβει τι είναι μετάνοια.

Μήνυμα Τριωδίου γιὰ τοὺς ἐν Χριστῷ ἀδελφοὺς ἐν τῷ κόσμῳ διαβιοῦντες. (Γέροντος Γαβριὴλ μοναχοῦ Ἁγιορείτου)

Μήνυμα Τριωδίου

γιὰ τοὺς ἐν Χριστῷ ἀδελφοὺς ἐν τῷ κόσμῳ διαβιοῦντες.

Γέροντος Γαβριὴλ μοναχοῦ Ἁγιορείτου,

Ἱερὸν Κελλίον Ἁγίου Χριστοδούλου τοῦ ἐν Πάτμῳ, Ἅγιον Ὄρος.

Ἐν Ἁγίῳ Ὄρει τῇ 21.1//3.2.2026

Ἁγίου Μαξίμου Ὁμολογητοῦ.

Νὰ παρακαλᾶμε τὸν Θεὸ νὰ μᾶς δώσει ἁγία γλῶσσα, ἅγιο στόμα, νὰ μὴν πληγώνουμε, νὰ μὴν στεναχωροῦμε ἀνθρώπους. Ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σῦρος λέει: «Ἔχε τὸ στόμα σου γλυκό, τὴ γλῶσσα σου γλυκιά, γιὰ νὰ ἔχεις φίλους ὅλους τοὺς ἀνθρώπους».

Πολλὰ διαζύγια μὲ τὴ γλῶσσα, πολλὲς φιλίες χαλοῦνε μὲ τὴ γλῶσσα. Νὰ παρακαλᾶμε τὸν Θεὸ νὰ μᾶς δώσει ἁγία γλῶσσα, ἅγιο στόμα. Πρὶν μιλήσουμε ὅλοι μας νὰ μὴν ξεχνοῦμε τρία πράγματα. Πρῶτον, πιὸ καλὰ κερδίζουμε κάτι μὲ τὴν καλοσύνη παρὰ μὲ τὴ βία, τὴ διπλωματία καὶ ἄλλα μέσα. Ἡ καλοσύνη εἶναι τὸ χρυσὸ κλειδὶ ποὺ ἀνοίγουν ὅλες οἱ σκουριασμένες κλειδαριές. Δεύτερον, πρὶν μιλήσουμε...να μὴν ξεχνοῦμε αὐτὸ ποὺ λέει ὁ Ἑλληνικὸς λόγος:

«Πιὸ καλὰ κερδίζουμε κάτι μὲ τὸ χαμόγελο παρὰ μὲ τὸ σπαθί». Τὸ σπαθὶ κόπτει τὰ πάντα, δὲν εἶναι τίποτα. Τὸ χαμόγελο εἶναι μιὰ μικρὴ καμπύλη, διορθώνει ὅμως χίλια δυὸ στραβὰ πράγματα. Τρίτον, πρὶν μιλήσουμε, νὰ μὴν ξεχνοῦμε αὐτὸ ποὺ λέει μιὰ ἀραβικὴ παροιμία: «Ὁ γλυκομίλητος μπορεῖ νὰ θηλάσει καὶ λέαινα». Ἔχει μεγάλη δύναμη ὁ καλὸς ὁ λόγος.

Ερμηνεία των Καταβασιών της Δεσποτικής Εορτής της Υπαπαντής του Κυρίου

Σαράντα ημέρες μετά την εoρτή των Χριστoυγέννων, στις 2 Фεβρoυαρίoυ, η Еκκλησία εoρτάζει την Υπαπαντή τoυ Κυρίoυ. Η Υπαπαντή είναι μια μεγάλη Θεoμητoρική αλλά και Δεσπoτική εoρτή. Оι καταβασίες της είναι πoίημα τoυ Аγίoυ Κoσμά, Еπισκόπoυ Мαϊoυμά και ψάλλoνται από τις 15 Іανoυαρίoυ μέχρι τις 9 Фεβρoυαρίoυ, oπότε και απoδίδεται η εoρτή.

Ωδή α΄ Ήχoς γ΄

Χέρσoν αβυσσoτόκoν πέδoν ήλιoς

επεπόλευσέ πoτέ, Ωσεί τείχoς γαρ επάγη

εκατέρωθεν ύδωρ λαώ πεζoπoντoπoρoύντι

και θεαρέστως μέλπoντι. Άσωμεν τω Κυρίω,

ενδόξως γαρ δεδόξασται.

Γρηγόριος ο Παλαμάς: Ομιλία Β΄ (Εις την κατά τον Τελώνην και τον Φαρισαίον του Κυρίου παραβολήν)

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς

Εφευρετικός είναι για το κακό ο νοερός προστάτης της κακίας· ικανός ν’ αφαιρέσει ευθύς από την αρχή τα θεμέλια της αρετής που ήδη κατατίθενται στην ψυχή, δια της ανελπιστίας και της απιστίας, αλλ’ επίσης ικανός πάλι να επιτεθεί δια της αδιαφορίας και της ραθυμίας εναντίον των τοίχων της οικίας της αρετής, την ώρα που ανεγείρονται, ακόμη δε και να κρημνίσει δια της υπερηφάνειας και της παραφροσύνης τον όροφο των αγαθών έργων οικοδομημένο ήδη.

Αλλά κρατηθείτε, μη πτοηθείτε· διότι ο επιμελής είναι ευμηχανώτερος στα αγαθά και η αρετή έχει περισσότερη ισχύ γι’ αντιπαράταξη προς την κακία, αφού διαθέτει την άνωθεν χορηγία και συμμαχία από τον ίδιο τον δυνάμενο τα πάντα και ενδυναμώνοντα από αγαθότητα όλους τους εραστές της αρετής.

Έτσι η αρετή όχι μόνο παραμένει αδιάσειστος από ποικίλα πονηρά μηχανήματα που παρασκευάζει ο Αντικείμενος, αλλά μπορεί και να σηκώσει και επαναφέρει όσους έπεσαν στον βυθό των κακών και να τους προσαγάγει εύκολα στον Θεό με την μετάνοια και την ταπείνωση.

Άνοιγμα του Τριωδίου και κλείσιμο κάθε διόδου της αμαρτίας!

Αγαπητοί Αναγνώστες με τη χάρη Του Θεού εισήλθαμε για άλλη μια φορά στο άνοιγμα του Τριωδίου, της ευλογημένης δηλαδή περιόδου της Εκκλησίας μας που διαβάζει και ψέλνει από το ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο αλλά κυρίως σκοπό της είναι όλα τα μέλη να μετανοήσουμε και να προετοιμαστούμε πραγματικά για την περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής που και εκείνη με την σειρά της μας οδηγεί προς τη Μεγάλη Εβδομάδα τα άγια Πάθη, την Σταύρωση, την Ταφή, και προς την Ανάσταση που βιώνουμε με το βιβλίο του Πεντηκοσταρίου.

Δυστυχώς όμως ο κόσμος θεωρεί την περίοδο του Τριωδίου εντελώς διαφορετικά από ότι η Εκκλησία. Γι αυτό γράφουμε το άρθρο μας, μήπως καταλάβουμε και κυρίως τηρήσουμε σωστά αυτή την περίοδο όπως θέλει η Εκκλησία μας! Ας ξεκινήσουμε…

ΟΙ «ΣΩΦΡΟΝΕΣ» ΔΙΚΑΙΟΙ (Κυριακὴ τοῦ Ἀσώτου).

π. Δημητρίου Μπόκου

Ὅταν ὁ ἄσωτος υἱὸς ἐπέστρεψε στὸ πατρικό του σπίτι καὶ ἔγινε δεκτὸς μὲ ἀνοιχτὲς ἀγκάλες ἀπὸ τὸν πατέρα του, ὁ μεγαλύτερος ἀδελφὸς δὲν χάρηκε. Καὶ μάλιστα διαμαρτυρήθηκε ἔντονα στὸν πατέρα του, ἐκφράζοντας παράπονο καὶ διαφωνώντας γιὰ τὸν τρόπο ὑποδοχῆς τοῦ ἀδελφοῦ του (Κυριακὴ τοῦ Ἀσώτου).

Παρόμοιο παράπονο ἐκφράζουν καὶ οἱ ἐργάτες τοῦ ἀμπελώνα σὲ μιὰ ἄλλη παραβολὴ τοῦ Χριστοῦ. Ἐκεῖ ὁ Χριστὸς μιλάει γιὰ ἐργάτες ποὺ ἔπιασαν δουλειὰ πρωὶ-πρωὶ καὶ ἐργάστηκαν ὅλη τὴν ἡμέρα καὶ γιὰ ἄλλους ποὺ ἐργάστηκαν μονάχα μιὰ ὥρα. Ἀλλὰ στὸ τέλος ὅλοι αὐτοὶ πῆραν τὸν ἴδιο μισθό. Τότε οἱ πρῶτοι ἐργάτες ποὺ ὑπέμειναν τὸν ὁλοήμερο κόπο καὶ τὸν καύσωνα, παραπονέθηκαν στὸ ἀφεντικὸ γιὰ ἀδικία (Ματθ. 20, 1-16).

Ο Χριστός και ο «μασκαράς» εαυτός μας Σκέψεις στο άνοιγμα του Τριωδίου

Ανοίγει το Τριώδιο. Οι μάσκες του κόσμου θα βγουν απ’ τα πατάρια ή θ’ αγορασθούν από τα εποχιακά καταστήματα. Απ’ την άλλη, στην Εκκλησία δεν έχει μάσκες. Τα πάντα φωτεινά κι αγιασμένα, δε χρειάζεται τίποτε να κρυφτεί. Ο Χριστός μας διδάσκει ακριβώς το αντίθετο απ’ το φρόνημα του κόσμου. Πως να βγάζουμε δηλαδή τις μάσκες και να ‘μαστε αληθινοί.

Χωρίς Αλήθεια, δεν υπάρχει ελευθερία. Χωρίς Αλήθεια, βγαίνουν οι μάσκες απ’ το πατάρι.Κι οι μάσκες πάντα εκβιάζουν.

Για να διατηρήσουμε τις μάσκες πρέπει να “παίξουμε θέατρο”. Να χάσουμε την Αλήθεια να υποκριθούμε. Χάνοντας όμως την Αλήθεια, χάνουμε και την ελευθερία.

Άρα, όταν υποκρινόμαστε, γινόμαστε σκλάβοι της μάσκας που φοράμε.

Στην Εκκλησία όμως δεν υπάρχουν μάσκες γιατί μας ελευθέρωσε ο Χριστός χαρίζοντάς μας όχι μιαν αλήθειά αλλά Την Αλήθεια. Γι’ αυτό, ο μασκαράς κόσμος -με το κοσμικό φρόνημα-, τρέμει τον Χριστό γιατί ο Χριστός φωτίζει ό, τι κρύβουν οι μάσκες.

«Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ καί ἐλέησόν με».

(Ἀποσπάσματα ἀπό κήρυγμα τοῦ πατρός Θεοδώρου Ζήση, ὁμοτίμου καθηγητοῦ Πατρολογίας τοῦ Α.Π.Θ.)

Μέ βάση τήν Παραβολή τοῦ Τελώνου καί τοῦ Φαρισαίου, μποροῦμε νά ἀντλήσουμε τά ἑξῆς σπουδαῖα καί μεγάλα μηνύματα:

...Πρῶτον, ὅτι ἡ ὑπερηφάνεια ἀχρηστεύει καί ἀφανίζει τήν ἀρετή, ἐνῷ ἡ ταπείνωση ἀφανίζει τήν ἁμαρτία καί μᾶς σώζει.

Ὁ Διάβολος βρίσκει πολλούς τρόπους γιά νά μᾶς ὁδηγήσει μακριά ἀπό τόν Θεό· βρίσκει τό εὐάλωτο σημεῖο τοῦ καθενός ἀπό μᾶς. Ὅταν κανένας εἶναι φιλήδονος, τόν παρασύρει μέ τήν πορνεία. Ὅταν εἶναι ἄσπλαχνος, τόν παρασύρει μέ τήν φιλαργυρία. Μέ τούς ἁγίους καί τούς ἐναρέτους τί γίνεται; Τό εὐάλωτο σημεῖο τῶν ἁγίων καί τῶν ἐναρέτων εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια.

ΤΟ ΣΤΑΔΙΟΝ ΤΩΝ ΑΡΕΤΩΝ ΗΝΕΩΚΤΑΙ – (Πνευματικά μηνύματα του Τριωδίου)

ΛΑΜΠΡΟΥ ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου Καθηγητού

Αποστολή της αγίας μας Εκκλησίας είναι να προσκαλεί κάθε άνθρωπο στη σωτηρία, παρέχοντας όλα εκείνα τα εφόδια, τα στοιχεία και τους τρόπους, που είναι απαραίτητα για την πραγματοποίησή της. Αυτή ως στοργική μητέρα προσφέρει άπειρες ευκαιρίες στα παιδιά της, προκειμένου να τα φέρει κοντά της και να τα σώσει. Ποια άλλωστε φυσική μητέρα δε θα έκανε τα πάντα προκειμένου να γλυτώσει τα παιδιά της από βέβαιο κίνδυνο και αφανισμό; Ο ενιαύσιος εορτολογικός κύκλος της Εκκλησίας μας είναι ένας πολύ καλός τρόπος να εισάγει τους πιστούς στο κλίμα της λυτρωτικής της διαδικασίας ώστε να κατανοήσουν την αναγκαιότητα της εν Χριστώ απολυτρώσεως.

Alexander Schmemann: Ταπείνωση (Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου)

π. Αλέξανδρος Σμέμαν

Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται «Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου». Την παραμονή της ημέρας αυτής, δηλαδή στον Εσπερινό του Σαββάτου εμφανίζεται για πρώτη φορά το λειτουργικό βιβλίο της Μεγάλης Σαρακοστής που λέγεται Τριώδιο. Από αυτά διαβάζονται διάφορα κείμενα που τα προσθέτουμε στους συνηθισμένους ύμνους και τις ευχές της εβδομαδιαίας αναστάσιμης ακολουθίας.

Όλα αυτά τα κείμενα παρουσιάζουν την επόμενη μεγάλη πλευρά της μετάνοιας: την ταπείνωση.

Το ευαγγελικό ανάγνωσμα (Λουκ. 18, 10‐14) περιγράφει έναν άνθρωπο που είναι πάντα ευχαριστημένος με τον εαυτό του και που νομίζει ότι συμμορφώνεται με όλες τις απαιτήσεις της θρησκείας. Είναι βέβαιος για τον εαυτό του και πολύ περήφανος γιʹ αυτόν. Στην πραγματικότητα όμως έχει παραποιήσει το νόημα της θρησκείας. Την έχει περιορίσει σε εξωτερικούς τύπους και μετράει την ευσέβεια του με το ποσόν των χρημάτων που συνεισφέρει στο ναό. Όσο για τον Τελώνη, αυτός ταπεινώνει τον εαυτό του και αυτή η ταπείνωση τον δικαιώνει μπροστά στο Θεό.

Μηνύματα από το Τριώδιο-Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου

 

Ἔφθασε καιρός....

Ἔφθασε καιρός, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχή, ἡ κατὰ τῶν δαιμόνων ΝΙΚΗ, ἡ πάνοπλος ἐγκράτεια, ἡ τῶν Ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἡ πρὸς Θεὸν παρρησία· δι' αὐτῆς γὰρ Μωϋσῆς, γέγονε τῷ Κτίστῃ συνόμιλος, καὶ φωνὴν ἀοράτως, ἐν ταῖς ἀκοαῖς ὑπεδέξατο· Κύριε, δι' αὐτῆς ἀξίωσον καὶ ἡμᾶς, προσκυνῆσαί σου τὰ Πάθη καὶ τὴν ἁγίαν Ἀνάστασιν, ὡς φιλάνθρωπος.

Να συγχωρηθούμε μεταξύ μας.  

Να ευχηθούμε ο ένας στον άλλον Καλή Τεσσαρακοστή, που σημαίνει ν' αξιωθούμε με τη χάρη του Θεού να διανύσουμε την ιερή αυτή περίοδο. 

Τριωδίου Θησαύρισμα

 

Τῆς μετανοίας μοι πύλας διάνοιξον, 

τὰς τῶν παθῶν μου εἰσόδους ἀπόκλεισον, 

ὁ Λῃστῇ τὴν εἴσοδον δείξας εὐεπίβατον, 

τοῦ Παραδείσου Χριστέ, 

τῇ σῇ Σταυρώσει,

 ἵνα δοξάζω τὴν σὴν ἀγαθότητα.

(Τετάρτη Β Εβδομάδας νηστειών)

Φαιδρῶς εἰσδεξώμεθα, τῆς Νηστείας τὴν εἴσοδον πιστοί